Με αφορμή το πρώτο κουδούνι: Μια νέα αρχή για παιδιά και γονείς

Της Καραγεώργου Χρυσούλας, Ψυχολόγου του Κέντρου Κοινότητας Δήμου Καρδίτσας

Σε λίγες ημέρες τα σχολεία ανοίγουν ξανά και η καθημερινότητα των οικογενειών αρχίζει σταδιακά να αλλάζει. Οι καλοκαιρινές διακοπές τελειώνουν, τα παιδιά επιστρέφουν σε ένα πιο συγκεκριμένο πρόγραμμα και μαζί με τις σχολικές τσάντες, τα βιβλία και τις υποχρεώσεις έρχονται συχνά και διάφορα συναισθήματα.
Για αρκετά παιδιά, η επιστροφή στο σχολείο είναι κάτι ευχάριστο. Η συνάντηση με τους φίλους, η επιστροφή σε ένα γνώριμο περιβάλλον και η αρχή μιας νέας σχολικής χρονιάς μπορεί να δημιουργούν ενθουσιασμό. Για άλλα παιδιά, όμως, η αλλαγή αυτή μπορεί να συνοδεύεται από άγχος, ανησυχία ή δυσκολία προσαρμογής.
Αυτό είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο όταν το παιδί βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική μετάβαση: ξεκινά για πρώτη φορά το νηπιαγωγείο ή το δημοτικό, αλλάζει σχολείο ή περνά στο γυμνάσιο και σε ένα νέο περιβάλλον με διαφορετικές απαιτήσεις.
Κάθε παιδί βιώνει τη μετάβαση με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο.
Το άγχος μπροστά σε κάτι καινούργιο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Συχνά αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση απέναντι στο άγνωστο και στην αλλαγή. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι να υπάρχει χώρος ώστε το παιδί να μπορέσει να εκφράσει αυτό που αισθάνεται.
Πολλές φορές οι γονείς, θέλοντας να καθησυχάσουν το παιδί τους, μπορεί να πουν «μην αγχώνεσαι» ή «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι». Οι φράσεις αυτές λέγονται συνήθως με καλή πρόθεση. Ωστόσο, είναι πιθανό να βοηθήσει περισσότερο μια διαφορετική προσέγγιση: να ρωτήσουμε το παιδί τι ακριβώς το ανησυχεί και να το ακούσουμε χωρίς να προσπαθήσουμε αμέσως να βρούμε λύση ή να υποβαθμίσουμε αυτό που αισθάνεται.
Μερικές φορές, πριν από τη λύση, αυτό που χρειάζεται περισσότερο ένα παιδί είναι να νιώσει ότι κάποιος το ακούει και το καταλαβαίνει.
Η προετοιμασία για την έναρξη της σχολικής χρονιάς μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά. Η σταδιακή επιστροφή σε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου, η οργάνωση της καθημερινότητας και η συζήτηση για όσα πρόκειται να αλλάξουν μπορούν να προσφέρουν στο παιδί ένα αίσθημα μεγαλύτερης ασφάλειας.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να προσέξουμε και τις προσδοκίες που συχνά συνοδεύουν την έναρξη της νέας χρονιάς. Είναι φυσικό οι γονείς να ενδιαφέρονται για την πρόοδο των παιδιών τους και να θέλουν να τα δουν να εξελίσσονται. Χρειάζεται, όμως, να θυμόμαστε ότι η σχολική πορεία ενός παιδιού δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τους βαθμούς.
Η πρόοδος δεν είναι πάντα εύκολο να αποτυπωθεί σε έναν αριθμό.
Ένα παιδί μπορεί να κάνει σημαντικά βήματα όταν μαθαίνει να συνεργάζεται, να δημιουργεί σχέσεις, να διαχειρίζεται μια αποτυχία, να εκφράζει τη γνώμη του ή να προσπαθεί ξανά μετά από μια δυσκολία. Αυτές οι δεξιότητες αποτελούν επίσης μέρος της ανάπτυξης και αξίζουν την προσοχή και την ενίσχυσή μας.
Οι γονείς δεν είναι απαραίτητο να έχουν πάντα τις σωστές απαντήσεις ούτε να μπορούν να λύσουν κάθε δυσκολία που θα εμφανιστεί. Αυτό που μπορεί να αποδειχθεί ουσιαστικό είναι η παρουσία και η διαθεσιμότητά τους: να παρατηρούν τις αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού, να ενδιαφέρονται για την καθημερινότητά του και να δημιουργούν τις συνθήκες για μια ουσιαστική επικοινωνία.
Ίσως, λοιπόν, αντί να περιοριζόμαστε στην ερώτηση «Τι βαθμό πήρες;», να έχει αξία να ρωτάμε συχνότερα «Πώς πέρασες σήμερα;», «Σου συνέβη κάτι που σε δυσκόλεψε;» ή «Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να συζητήσουμε;».
Οι ερωτήσεις αυτές μπορεί να φαίνονται απλές. Μέσα από αυτές, όμως, το παιδί λαμβάνει ένα σημαντικό μήνυμα: ότι υπάρχει ενδιαφέρον όχι μόνο για την επίδοσή του, αλλά και για το πώς αισθάνεται και για όσα βιώνει στην καθημερινότητά του.
Η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς είναι μια περίοδος αλλαγής, όχι μόνο για τα παιδιά αλλά συχνά και για ολόκληρη την οικογένεια. Χρειάζεται χρόνος για να βρεθούν ξανά οι ρυθμοί της καθημερινότητας και δεν είναι απαραίτητο όλα να λειτουργήσουν τέλεια από την πρώτη ημέρα.
Μια νέα αρχή δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Χρειάζεται χρόνο, υπομονή και προσαρμογή.
Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, αυτή η σχολική χρονιά να μην ξεκινήσει μόνο με στόχους για καλύτερους βαθμούς και περισσότερες επιτυχίες, αλλά και με έναν ακόμη στόχο: να δημιουργήσουμε για τα παιδιά έναν χώρο στον οποίο θα μπορούν να αισθάνονται ασφαλή, να εκφράζονται και να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται.
Το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου Καρδίτσας εύχεται σε όλα τα παιδιά, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς μια καλή, δημιουργική και ουσιαστική σχολική χρονιά.
-Το Κέντρο Κοινότητας Δήμου Καρδίτσας με Παράρτημα Ρομά, εντάσσεται στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ΄΄ Θεσσαλία 2021-2027’’ και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαικό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ).