Ιστορικά Αστυνομικά Τεθωρακισμένα Οχήματα

Η δεκαετία του 60΄ εκτός από την ποιοτική αναβάθμιση της μηχανοκίνητης αστυνόμευσης μέσω της υπηρεσίας της Αμέσου Δράσεως και της χρήσης των πρώτων συγχρόνων ασυρματοφόρων περιπολικών και μοτοσυκλετών, σηματοδοτεί και την ανάγκη προμήθειας ειδικών τεθωρακισμένων οχημάτων. Βίαιες διαδηλώσεις στην Αθήνα όπως η κινητοποίηση των οικοδόμων τον Δεκέμβριο του 1960 με καταστροφές δημόσιας περιουσίας και δεκάδες τραυματισμούς αλλά και η εργαλειοποίηση της αεροπειρατείας ως διεθνές μέσο τρομοκρατίας λόγω της ψυχροπολεμικής γεωπολιτικής κατάστασης συνθέτουν την εικόνα μιας νέας επιχειρησιακής ανάγκης για την αστυνόμευση και την διατήρηση της τάξης.
Τα παραχωρηθέντα από τον Ελληνικό Στρατό, βρετανικά και καναδικά οχήματα αναγνωρίσεως τύπου Humber Mk II & III, Chevrolet CT15A CMP και Otter Mk I της τεθωρακισμένης ίλης και μετέπειτα μηχανοκινήτου τμήματος της Αστυνομίας Πόλεων, ήταν ήδη παρωχημένα και με σοβαρές ελλείψεις σε ανταλλακτικά καθώς από το 1947 διακόπτεται η Βρετανική βοήθεια σε υλικά και μέσα λόγω αδυναμίας περαιτέρω οικονομικής υποστήριξης. Ειδικότερα τα Otter Mk I ήταν σχεδιασμένα για αποστολές αναγνώρισης στην ύπαιθρο, αποστολές εσωτερικής ασφαλείας ή στατικής φύλαξης εγκαταστάσεων φέροντας ελαφρά θωράκιση μόνο για μικρού διαμετρήματος όπλα. Πρωτίστως το επιβλητικό μέγεθος τους μπορούσε να αποτελέσει φραγμό και να αποκλείσει οδούς αλλά ταυτόχρονα προκαλούσε δέος και αποτροπή καθώς δεν ήταν συνήθης εικόνα η κυκλοφορία τους στο κέντρο της Αθήνας. Επικουρικά, στην αντιμετώπιση των ταραχών είχε εμπλοκή και η Πυροσβεστική Υπηρεσία διαθέτοντας ειδικά διαμορφωμένα οχήματα με αντλίες υψηλής πίεσης με κατευθυνόμενο πυργίσκο.
Η προσωρινή λύση δόθηκε με την προμήθεια και μετασκευή μικρού αριθμού αμερικανικών τεθωρακισμένων οχημάτων από το απόθεμα του Ελληνικού Στρατού, τύπου M3A1 Scout ή αλλιώς White, με διαμόρφωση σε όχημα Riot Control (Αντιμετώπισης Ταραχών). Το όνομα White προέρχεται από την αμερικανική εταιρεία κατασκευής White Motor Company και ήταν ένα από τα πιο διαδεδομένα ελαφρά τεθωρακισμένα του Β΄ΠΠ με πιο γνωστό το προσωπικό όχημα του Αμερικανού Στρατηγού Πάτον. Το μεταλλικό προστατευτικό πλέγμα στην ανοικτή οροφή και ο επαρκής ασφαλής χώρος μεταφοράς έως οκτώ αστυνομικών με τον οδηγό παρείχε προστασία στις ρίψεις αντικειμένων αλλά παράλληλα ήταν και μια πλατφόρμα ρίψης καπνογόνων ή δακρυγόνων ανάλογα με την περίσταση και σύμφωνα με τις τακτικές χρήσης του. Στο πρόσθιο μέρος του υπήρχε μεταλλικός κύλινδρος υπέρβασης εμποδίων (Unditching Roller) ώστε να μην κολλάει σε εμπόδια ή κωλύματα. Ο χρωματισμός του ήταν ανοικτού γκρι χρώματος και σε ευκρινή σημεία τα διακριτικά της Αστυνομίας Πόλεων με τον αντίστοιχο υπηρεσιακό αριθμό κυκλοφορίας τους.
Στο τεύχος Ιουνίου του 1974, τα Αστυνομικά Χρονικά καταγράφουν την πρώτη επίσημη άσκηση καταστολής ταραχών από συστάσεως της Αστυνομίας με συμμετοχή πάνω από 500 αστυνομικούς και το σύνολο των Μ3Α1 με προσομοίωση διαδήλωσης και εμπλοκή με χρήση δακρυγόνων και καπνογόνων. Η άσκηση έγινε στο πεδίο βολής του ΚΕΒΟΠ (Χαϊδάρι) την 12 Μαΐου 1974.
Στις 8 Ιανουαρίου 1974 ο ημερήσιος τύπος καταγράφει την μεγαλύτερη άσκηση ετοιμότητας στον Διεθνή Αερολιμένα του Ελληνικού με σενάριο αντιμετώπισης αεροπειρατείας. Συμμετείχαν σχεδόν πάνω από 700 αστυνομικοί και στελέχη του Σ.Ξ και χρησιμοποιήθηκαν εκτός των Scout Car και στρατιωτικά τεθωρακισμένα οχήματα.
Αν και το M3A1 Scout Car χρησιμοποιήθηκε σε αποστολές εσωτερικής ασφάλειας σε διάφορες χώρες, η Ελλάδα αποτελεί μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου εντάχθηκε συστηματικά σε καθαρά αστυνομικούς σχηματισμούς και χρησιμοποιήθηκε εκτενώς για την διασφάλιση της δημόσιας τάξης. Παρέμειναν σε ενεργό υπηρεσία μέχρι και τις αρχές τις δεκαετίας του 70΄ όπου και αποσύρθηκαν.
Τον Νοέμβριο του 1974 παραλαμβάνονται από την Ελβετική εταιρεία MOWAG τα πρώτα 10 θωρακισμένα οχήματα τύπου Roland και Grenadier. Προορίζονταν για το τεθωρακισμένο τμήμα της Μηχανοκίνητης Υποδιεύθυνσης Αθηνών της Αστυνομίας Πόλεων. Ήταν οχήματα 4?4, βάρους 6,9 και 4,4 τόνων αντίστοιχα με τριμελές πλήρωμα και δυνατότητα μεταφοράς άλλων τριών ατόμων. Αρχηγός πληρώματος και πολυβολητής ήταν βαθμού Αρχιφύλακα, οδηγός και συνοδηγός αστυφύλακες. Παρείχε προστασία από πυρά βαρέως οπλισμού και μπορούσε να φέρει πολυβόλο τύπου FN MAG 7,62χιλ. Τα Roland ήταν βαρύτερα, αμφίβια και διέθεταν σειρήνα ενώ τα Grenadier μπορούσαν να φέρουν ειδικό πτύο (αποσπώμενο) για διάνοιξη εμποδίων και οδοφραγμάτων. Μέγιστη ταχύτητα τα 100-110χλμ. με πιο ευέλικτο σε αστικό περιβάλλον τον Γρεναδιέρο (χαμηλότερο σε ύψος).
Η αρχική τους αποστολή ήταν κυρίως η καταστολή ταραχών (επεισόδια σε πορείες και συγκεντρώσεις, εξεγέρσεις σε φυλακές κλπ.) δρώντας σε πολλαπλούς ρόλους (άμεση επέμβαση, φραγμός, διάσπαση εμποδίων, εκτόξευση δακρυγόνων κλπ.). Οι παραδόσεις των οχημάτων ολοκληρώθηκαν το 1977. Οι παραδόσεις οχημάτων στην Χωροφυλακη έγιναν για την Διεύθυνση Αστυνομίας Προαστίων Πρωτευούσης και Διεύθυνση Αστυνομίας Θεσσαλονίκης. Ήταν βαμμένα σε ανοικτό γκρι χρώμα για την Αστυνομία Πόλεων και η αριθμοδότηση τους ήταν τετραψήφια (ΑΠ11ΧΧ & ΑΠ12ΧΧ). Η Χωροφυλακή παραλαμβάνει αρχικά άσπρα τα πρώτα της οχήματα και μετά το 1976 βαμμένα σε ανοιχτό λαδί χρώμα σύμφωνα με τον νέο κανονισμό και πενταψήφια αριθμοδότηση (ΕΧ10ΧΧΧ & ΕΧ11ΧΧΧ). Συνολικά θα παραλάβει 54 τεθωρακισμένα οχήματα. Σχεδόν ίδιο αριθμό θα παραλάβει και η Αστυνομία Πόλεων. Χρησιμοποιήθηκαν επιχειρησιακά για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 1975. Για την καλύτερη αξιοποίηση των μέσων, καταρτίστηκε ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης τόσο θεωρητικής όσο και πρακτικής και είχε χωριστεί σε δύο φάσεις.
Η Α΄ φάση έγινε στο Κέντρο Εκπαίδευσης Ειδικών Δυνάμεων στο Μ. Πεύκο και η Β΄ φάση στο Κέντρο Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων στον Αυλώνα.
Μετά από δυστυχήματα, που σημειώθηκαν τα επόμενα χρόνια, η τακτική χρήση των θωρακισμένων οχημάτων σε διαδηλώσεις αναθεωρήθηκε και αυτά ανέλαβαν ως κύρια αποστολή την φύλαξη κρατικών εγκαταστάσεων (αεροδρόμια, υπουργεία, καταστήματα κράτησης κ.α.)
Τα MOWAG δεν πέρασαν απαρατήρητα από τον κινηματογραφικό φακό καθώς καταγράφονται σε ελληνικές ταινίες όπως στη ταινία Ένα Γελαστό Απόγευμα, παραγωγής του 1979 με τους ηθοποιούς Νίκο Κούρκουλο και Μπέτυ Λιβανού, στη ταινία Τα Παιδιά της Πιάτσας, παραγωγής 1979 με τον Νίκο Ρίζο και Ο Κώτσος και οι Εξωγήινοι, παραγωγής του 1980 με τον Κώστα Βουτσά.
Με την ενοποίηση Αστυνομίας Πόλεων και Χωροφυλακής και την σύσταση της Ελληνικής Αστυνομίας το 1984, τα συγκεκριμένα οχήματα πέρασαν στην Υποδιεύθυνση Μηχανοκίνητων Μονάδων της Διεύθυνσης Αστυνομικών Επιχειρήσεων Αττικής. Τότε απέκτησαν και το μπλε σκούρο χρώμα τους. Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 τα MOWAG αποσύρθηκαν. Αρκετά εκποιήθηκαν και ένας μικρός αριθμός διατηρείται στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αστυνομίας στην Αμυγδαλέζα σε κατάσταση μακράς αποθήκευσης.

Βιβλιογραφία

1. Ψυχογιός, Η. (1969) Οχλοκρατικαί Εκδηλώσεις – Δακρυγόνα, Αθήνα.
2. Αρχηγείο Αστυνομίας Πόλεων, Έκθεση Δραστηριότητας Αστυνομίας Πόλεων 1971, Αθήνα.
3. Άσκησις εις το Ελληνικόν. (1974). Αστυνομικά Χρονικά, τεύχος Φεβρουαρίου 1974, σελίδες 548-551.
4. Σ.Α. (1974). Σύγχρονα Ειδικά Οχήματα Αντιμετώπισης Παράνομων Συγκεντρώσεων , Αστυνομικά Χρονικά, τεύχος Νοεμβρίου 1974, σελίδες 1010-1013.
5. Ελληνική Χωροφυλακή, Έκθεση Πεπραγμένων 1974-1975, Αθήνα: Τυπογραφείο Χωροφυλακής.
6. Ελληνική Χωροφυλακή, Έκθεση Πεπραγμένων 1976-1977, Αθήνα: Τυπογραφείο Χωροφυλακής.
7. Αρχηγείο Αστυνομίας Πόλεων, Έκθεση Δραστηριότητας Αστυνομίας Πόλεων 1980, Αθήνα.
   Πηγές
8. Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος της Ελλάδος, Ψηφιακό αρχείο εφημερίδων https://www.nlg.gr/

Τεθωρακισμένα Chevrolet CT15A CMP του μηχανοκίνητου τμήματος,
Εφημ. Βραδυνή 02 Δεκ 1960, διαδήλωση οικοδόμων στην Αθήνα.

Όχημα της Π.Υ με αντλία νερού, Εφημ. Ακρόπολη, 1965.

Προσωπικό με προσωπίδες ΡΒΧΠ και όχημα M3A1 Scout, Έκθ.Δραστ. ΑΠ 1971.

MOWAG Grenadier στη φύλαξη του Αερολιμένα Θεσσαλονίκης.

Σκηνή απο την ταινία Ο Κώτσος και οι Εξωγήινοι παραγωγής 1980.

Εικόνα 8: Οχήματα MOWAG Roland και Grenadier στο κέντρο της Αθήνας.