Φορολογία: Σαρωτικές αλλαγές στα πρόστιμα – Για ποιους έρχονται ελαφρύνσεις

Σημαντικές ανατροπές φέρνει το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο ήδη συζητείται στη Βουλή, επανακαθορίζοντας το τοπίο των φορολογικών προστίμων για καθυστερημένες δηλώσεις.
Ο βασικός άξονας των παρεμβάσεων εστιάζει στη μείωση των επιβαρύνσεων, κυρίως σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική υποχρέωση, διορθώνοντας μια πρακτική που επί χρόνια δημιουργούσε δυσανάλογα βάρη.
Η πιο ηχηρή αλλαγή αφορά τον ΦΠΑ. Για επαγγελματίες και επιχειρήσεις που υποβάλλουν εκπρόθεσμα μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις, τα πρόστιμα μειώνονται δραστικά, φτάνοντας έως και το 80%.
Η ρύθμιση αυτή δεν αφορά μόνο το μέλλον, αλλά εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πρόστιμα που έχουν ήδη επιβληθεί για τέτοιες περιπτώσεις είτε διαγράφονται είτε επανυπολογίζονται.
Εάν έχουν ήδη πληρωθεί, προβλέπεται συμψηφισμός με άλλες οφειλές ή ακόμη και επιστροφή χρημάτων στους φορολογούμενους.
Παράλληλα, εισάγεται ένα πιο «λογικό» όριο για τις δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων. Όταν το ποσό του φόρου δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, δεν επιβάλλεται πλέον πρόστιμο σε περίπτωση καθυστέρησης.
Η ίδια φιλοσοφία επεκτείνεται και σε άλλες κατηγορίες δηλώσεων, επιχειρώντας να αποσυνδέσει τις μικρές αποκλίσεις από βαριές κυρώσεις.

Οι τρεις κατηγορίες προστίμων
Το νέο πλαίσιο διαμορφώνει τρεις βασικές κατηγορίες προστίμων.
-Η πρώτη αφορά τις περιπτώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση. Εκεί, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ ανά παράβαση και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δηλώσεων: από δηλώσεις εισοδήματος και ΦΠΑ έως στοιχεία ακινήτων (Ε9) και πληροφοριακές δηλώσεις.
Σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι για πολλαπλές δηλώσεις Ε9 με τις ίδιες μεταβολές επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο, περιορίζοντας τη συσσώρευση επιβαρύνσεων.
-Η δεύτερη κατηγορία αφορά περιπτώσεις όπου προκύπτει φόρος προς καταβολή. Εκεί τα πρόστιμα παραμένουν υψηλότερα, στα 250 ευρώ για όσους τηρούν απλογραφικά βιβλία και στα 500 ευρώ για διπλογραφικά.
Οι κυρώσεις αυτές ενεργοποιούνται σε περιπτώσεις μη υποβολής ή καθυστέρησης δηλώσεων εισοδήματος, ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, αλλά και όταν δεν παρέχονται στοιχεία κατόπιν αιτήματος της φορολογικής διοίκησης.

Πότε προβλέπεται πλήρης απαλλαγή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τρίτη κατηγορία, όπου προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από πρόστιμα. Εδώ εντάσσονται περιπτώσεις μικρών διαφορών, με όριο τα 100 ευρώ.
Για παράδειγμα, δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε τροποποιητικές δηλώσεις που αυξάνουν τον φόρο έως αυτό το ποσό ή σε αρχικές δηλώσεις με αντίστοιχα μικρή επιβάρυνση.
Η ρύθμιση καλύπτει τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, ενώ επεκτείνεται και σε έμμεσους φόρους, τέλη και εισφορές, με ορισμένες εξαιρέσεις όπως ο ΦΠΑ και ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων.
Ένα ακόμη στοιχείο που αλλάζει την καθημερινότητα πολλών φορολογουμένων είναι η πλήρης απαλλαγή από πρόστιμα για δηλώσεις που αφορούν ανηλίκους.
Είτε πρόκειται για δηλώσεις που υποβάλλονται στο όνομά τους είτε για εισοδήματα που προστίθενται σε αυτά των γονέων, οι καθυστερήσεις δεν τιμωρούνται πλέον.
Η πρόβλεψη αυτή έρχεται να καλύψει ένα πρακτικό κενό που συχνά οδηγούσε σε άδικες επιβαρύνσεις.

Πιο αναλογικό πλαίσιο
Συνολικά, το νέο πλαίσιο δείχνει μια σαφή μετατόπιση της φορολογικής πολιτικής: από την τιμωρητική λογική σε μια πιο αναλογική και λειτουργική προσέγγιση.
Χωρίς να καταργούνται οι κυρώσεις για ουσιαστικές παραβάσεις, επιχειρείται να μπει ένα φρένο σε περιπτώσεις όπου τα πρόστιμα δεν ανταποκρίνονταν στο πραγματικό μέγεθος της παράβασης. Χ.Π.