Ακαθάριστα οικόπεδα: Όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις δηλώσεις και τα πρόστιμα

Τα οικόπεδα και οι ακάλυπτοι χώροι εντάσσονται φέτος σε ένα πιο αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει σαφείς υποχρεώσεις, κοινή καταληκτική ημερομηνία και εντατικούς ελέγχους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Ο καθαρισμός συνδέεται πλέον άμεσα με την υποχρεωτική υποβολή δήλωσης στην ειδική πλατφόρμα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενώ το σύστημα των προστίμων έχει αναμορφωθεί, δίνοντας έμφαση στην πραγματική εικόνα του χώρου και όχι μόνο στη διοικητική συμμόρφωση.
Η ευθύνη για τον καθαρισμό δεν βαραίνει αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη. Σε περιπτώσεις όπου το ακίνητο χρησιμοποιείται από τρίτο, υπόχρεος καθίσταται ο χρήστης. Αν δεν υπάρχει σαφής χρήση, τότε την ευθύνη αναλαμβάνει ο ιδιοκτήτης, ενώ όταν εμπλέκονται περισσότερα πρόσωπα, η ευθύνη είναι συλλογική.
Ο καθαρισμός πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τις 15 Ιουνίου, συνοδευόμενος από την απαραίτητη ηλεκτρονική δήλωση μέσω της πλατφόρμας στο gov.gr, με χρήση των προσωπικών κωδικών πρόσβασης. Για την υποβολή απαιτούνται βασικά στοιχεία, όπως η διεύθυνση ή ο ΚΑΕΚ (όπου υπάρχει), ενώ αρκεί μία δήλωση ανά ακίνητο, ακόμη και αν υπάρχουν πολλοί υπόχρεοι.
Η διαδικασία δεν περιορίζεται απλώς στην αποψίλωση. Περιλαμβάνει την απομάκρυνση ξερών χόρτων, κλαδιών, φύλλων και κάθε είδους εύφλεκτης ύλης, καθώς και αντικειμένων που ενδέχεται να ενισχύσουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς, όπως παλιά έπιπλα ή ελαστικά. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η αποκομιδή των υπολειμμάτων, τα οποία δεν επιτρέπεται να παραμένουν στον χώρο, με την ευθύνη μεταφοράς να ανήκει στον πολίτη, βάσει των οδηγιών του εκάστοτε δήμου.

Διάρκεια υποχρεώσεων
Η υποχρέωση διατήρησης του οικοπέδου σε καθαρή κατάσταση εκτείνεται έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή στις 31 Οκτωβρίου. Αν στο μεταξύ εμφανιστεί εκ νέου βλάστηση, απαιτείται νέα παρέμβαση, διαφορετικά ο χώρος θεωρείται ξανά ακαθάριστος.
Δεν αντιμετωπίζονται όλοι οι χώροι με τον ίδιο τρόπο. Καλλιεργούμενες εκτάσεις, βοσκότοποι ή καλά συντηρημένοι κήποι δεν θεωρούνται εγκαταλελειμμένοι χώροι και συνεπώς δεν υπάγονται στο ίδιο καθεστώς. Το βασικό κριτήριο είναι η ύπαρξη ανεξέλεγκτης βλάστησης ή υλικών που αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Πρόστιμα και κυρώσεις: Τι αλλάζει
Το νέο σύστημα κυρώσεων δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στον ίδιο τον καθαρισμό. Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Σε μεσαίου μεγέθους ακίνητα, το ποσό μπορεί να φτάσει σε αρκετές εκατοντάδες ευρώ, ενώ σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προστίθεται και το κόστος καθαρισμού από τον δήμο.
Η μη υποβολή δήλωσης αντιμετωπίζεται πλέον πιο ήπια. Το πρόστιμο διαμορφώνεται στα 500 ευρώ αν δεν έχει προηγηθεί καθαρισμός και στα 100 ευρώ όταν ο χώρος έχει ήδη καθαριστεί. Παράλληλα, προβλέπεται μείωση κατά 50% του προστίμου σε περίπτωση που ο υπόχρεος συμμορφωθεί μετά από έλεγχο.
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η αντιμετώπιση των περιπτώσεων ψευδούς δήλωσης, όπου προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ και πιθανές ποινικές κυρώσεις. Αν ο δήμος προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται επιπλέον με το σύνολο των εξόδων εργασιών και αποκομιδής.
Οι πολίτες καλούνται να κινηθούν έγκαιρα, ώστε να προλάβουν την προθεσμία της 15ης Ιουνίου και να αποφύγουν επιπλέον οικονομικές επιβαρύνσεις. Ο καθαρισμός και η υποβολή της δήλωσης αποτελούν πλέον υποχρεωτικές διαδικασίες, με ελέγχους που θα πραγματοποιούνται μέσα στο καλοκαίρι και σαφείς συνέπειες για όσους δεν συμμορφωθούν.