Οικοδομή: Παρατείνεται ως το τέλος του 2026 η αναστολή ΦΠΑ

• Με φόντο τη στεγαστική κρίση

Με την οικοδομική δραστηριότητα να καταγράφει πτώση από τις αρχές του 2025 και την αγορά να περιμένει διευκρινίσεις γύρω από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, η κυβέρνηση αποφάσισε να παρατείνει την αναστολή του ΦΠΑ 24% στα νεόδμητα ακίνητα τουλάχιστον έως το τέλος του 2026.
Η κίνηση αυτή φέρνει πιο κοντά την οριστική κατάργηση του μέτρου και εντάσσεται στο πλαίσιο φορολογικών κινήτρων που θα περιληφθούν στο «καλάθι» της ΔΕΘ.
Συνδυαστικά με το πάγωμα της αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών και του φόρου υπεραξίας έως το τέλος του 2026, η αναστολή του ΦΠΑ εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την αύξηση των κατασκευών, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών σε μία αγορά που αντιμετωπίζει έντονο στεγαστικό πρόβλημα και υψηλή πίεση στα νοικοκυριά.
Με την παράταση της αναστολής, οι αγοραπωλησίες νεόδμητων ακινήτων θα συνεχίζουν να επιβαρύνονται μόνο με φόρο μεταβίβασης 3%. Το μέτρο θα ισχύσει για όλα τα αδιάθετα ακίνητα του κατασκευαστή, είτε πρόκειται για ιδιόκτητα ακίνητα είτε για έργα αντιπαροχής, από όλες τις άδειες οικοδομής που έχουν εκδοθεί μέχρι την αίτηση αναστολής.

Οφέλη για αγοραστές και επενδυτές
Παράγοντες της κτηματαγοράς τονίζουν ότι η αναστολή του ΦΠΑ αποτελεί σημαντικό κίνητρο για κατασκευαστές και επενδυτές, καθώς μειώνει το κόστος απόκτησης κατοικίας.
Για παράδειγμα, μία κατοικία αξίας 200.000 ευρώ με ΦΠΑ 24% κοστίζει 248.000 ευρώ. Με την αναστολή του ΦΠΑ, η τιμή πέφτει στα 206.000 ευρώ, καθώς εφαρμόζεται μόνο ο φόρος μεταβίβασης 3%, εξοικονομώντας 42.000 ευρώ για τον αγοραστή.
Ο ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2006 (νόμος 3427/2005), εξαιρουμένης της πρώτης κατοικίας. Αρχικά ο συντελεστής ήταν 19%, για να ανέλθει στο 24% κατά τη διάρκεια των Μνημονίων, και παρέμεινε σε ισχύ για 13 χρόνια, προκαλώντας στρεβλώσεις στην αγορά.
Η κυβέρνηση είχε αποφασίσει το 2019 τριετή αναστολή από 1/1/2020 έως 31/12/2022, με στόχο την τόνωση της οικοδομής, η οποία συνεχίστηκε με παρατάσεις, με την τελευταία να λήγει στο τέλος του 2025. Η αναστολή περιλαμβάνει και νέες και παλιές άδειες που είχαν εκδοθεί από την 1η Ιανουαρίου 2006.

Επιπτώσεις στον κλάδο
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, ο ΦΠΑ στις νέες οικοδομές επηρεάζει αρνητικά τις επενδύσεις στον κλάδο. Αν η τελική τιμή πώλησης ισούται με το διπλάσιο του καθαρού κόστους παραγωγής για να καλυφθεί η γη και ένα εύλογο κέρδος του κατασκευαστή, ο ΦΠΑ υλικών και υπηρεσιών αντιστοιχεί στο 5,03% της τελικής τιμής.
Το μη συμψηφισμένο τμήμα του ΦΠΑ φτάνει το 14,8%, επιβαρύνοντας τον αγοραστή. Παράλληλα, ο φόρος υπεραξίας 15% παραμένει παγωμένος έως το τέλος του 2026, διατηρώντας χαμηλότερο συνολικό κόστος αγοράς.
Η παράταση της αναστολής του ΦΠΑ εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει την κατασκευή νέων κατοικιών, να διευκολύνει την πρόσβαση των νοικοκυριών στην αγορά ακινήτων και να στηρίξει την επενδυτική δραστηριότητα σε μία περίοδο αβεβαιότητας για τον κατασκευαστικό κλάδο.