Νικόλαος Γκαμαλέτσος: Οι πρώτες ώρες της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

Το πρωί της Τετάρτης 15 Νοέμβρη του 1973, στο ισόγειο του μεγάλου αμφιθέατρου της ΑΣΟΕΕ επικρατούσε μεγάλη αναστάτωση. Αν θυμάμαι καλά η ώρα ήταν περίπου δέκα όταν κάποια στιγμή, στο τέλος της Γενικής μας Συνέλευσης αποφασίσαμε να πορευτούμε προς το Πολυτεχνείο για να παρακολουθήσουμε τη Συνέλευση των φοιτητών του Πολυτεχνείου στο αμφιθέατρο ΜΑΧ.
Πηγαίνοντας, θυμάμαι ένα μικρό αριθμό φοιτητών που βάδιζε γρήγορα πάνω στο πεζοδρόμιο της Πατησίων και κατευθύνονταν με μεγάλα βήματα προς το Πολυτεχνείο.
Με το που φτάσαμε στο Πολυτεχνείο, περάσαμε τη μονίμως ανοιχτή μικρή πόρτα της κεντρικής πύλης και βρεθήκαμε στον προαύλιο χώρο. Εγώ αποκόπηκα από τους άλλους συμφοιτητές μου που κατευθύνονταν στο αμφιθέατρο και σχεδόν αμέσως ενσωματώθηκα με μία ομάδα αγωνιστών που τους είδα να δραστηριοποιούνται στην οχύρωση της κεντρικής πύλης. Κάποιος, ψηλός μελαχρινός, μου ζήτησε να λυγίσουμε μαζί μια σιδερόβεργα για να την περάσουμε στριφτά μέσα στα κάγκελα της κεντρικής πύλης και μετά στριφτά γύρω από ένα δοκάρι. Μετά πάνω στην πύλη τοποθετήσαμε και άλλα δοκάρια και άλλα σίδερα και σύρματα που βρίσκαμε στον προαύλιο χώρο. Αφού σιγουρευτήκαμε πως την οχυρώσαμε καλά, κατευθυνθήκαμε προς την πύλη της Τοσίτσα. Ήταν πιο εύκολα τα πράγματα εκεί, γιατί η πόρτα ήταν πιο μικρή και δεν χρειάζονταν πολλά υλικά. Θυμάμαι πως πέρασα μετά να δω και την πόρτα στην πλευρά της οδού Στουρνάρη. Ήταν κλειστή, αλλά δεν θυμάμαι αν ήταν οχυρωμένη.
Όπως σε όλες τις σχολές που αναπτύσσονταν το φοιτητικό κίνημα, απέναντι στην οδό Στουρνάρη και διαγωνίως, προς το θέατρο ΑΛΦΑ η παρουσία των αστυνομικών έξω από το Πολυτεχνείο ήταν σχεδόν μόνιμη. Επειδή αισθανόμασταν σιγουριά από την οχύρωση των πυλών, αρχίσαμε κρεμασμένοι στα κάγκελα της Πατησίων και προς την πλευρά των αστυνομικών, να φωνάζουμε συνθήματα όπως: «Ψωμί-παιδεία-ελευθερία» «ΕΣΑ-ΕΣ-ΕΣ-βασανιστές», «Θάνατος στο φασισμό» κ.ά. Στην αρχή οι περαστικοί κοντοστέκονταν για λίγο, παρακολουθούσαν δειλά και μετά έφευγαν επειδή φοβόταν τους αστυνομικούς που συνεχώς τους έδιωχναν και τους κυνηγούσαν με τα γκλομπς. Μέσα όμως σε λίγες ώρες, τα πράγματα άλλαξαν. Ξεπέρασαν το φόβο τους και κοντοστέκονταν περισσότερο. Διαλύονταν βέβαια από του αστυνομικούς, αλλά έρχονταν πάλι ξανά και ξανά πυκνώνοντας περισσότερο τις γραμμές τις αντίστασης μαζί με άλλους, πιο θαρραλέους κάθε φορά, ενώ μερικοί απ΄ αυτούς έμπαιναν στο προαύλιο. Η μικρή πόρτα, δίπλα στην κεντρική πύλη ήταν ανοιχτή και δεν ελέγχονταν ακόμα από την επιτροπή περιφρούρησης. Στο προαύλιο μαζεύονταν σιγά-σιγά φοιτητές από όλα τα τμήματα του Πολυτεχνείου. Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη.
Εν τω μεταξύ άρχισαν να καταφθάνουν οι φοιτητές από τη Νομική που έμαθαν για τα γεγονότα, αλλά και πολίτες.
Αξίζει να αναφέρω, ότι από τις αρχές του ΄73 η «γραμμή» ΑΣΟΕΕ-Πολυτεχνείο-Νομική και αντίστροφα, ήταν για εκείνους που συμμετείχαν στον αντιφασιστικό αγώνα ο κύριος άξονας επικοινωνίας, συσπείρωσης, δράσης και συντονισμού του φοιτητικού κινήματος. Θα πρέπει επίσης να σημειώσω πως η Σχολή μου πρωτοστατούσε στον αντιφασιστικό αγώνα. Αγωνιστές σαν τον Μήτσο Παπαχρήστο και τον Μάκη Μπαλαούρα που τον βλέπαμε με μαυρισμένο το μάτι από τους ξυλοδαρμούς των βασανιστών της χούντας, ήταν από τους πρωταγωνιστές του αντιφασιστικού αγώνα. Ανάμεσα στις Σχολές αναπτύχθηκε ένα δίκτυο που συνδέονταν με μια κόκκινη κλωστή και συντονίζονταν όλο μαζί, κάθε φορά που ξεσπούσε σε κάποια Σχολή δυνατά η αντιφασιστική πάλη. Γι΄ αυτό και συμμετείχαν αρκετοί φοιτητές από άλλες σχολές στην κατάληψη της Νομικής και αργότερα στην κατάληψη του Πολυτεχνείου. Θυμάμαι, πρωτοετής φοιτητής της ΑΣΟΕΕ, πως στα γεγονότα της Νομικής τον Φλεβάρη του ΄73, έκανα αρκετές φορές αυτό το δρομολόγιο. Όμως η συμμετοχή μου στα γεγονότα αυτά, περιορίζονταν στα «πηγαδάκια» έξω από την είσοδο της Σχολής, στη Σόλωνος. Είχα καημό που δεν ανέβηκα στην ταράτσα για να φωνάξω μαζί με τους άλλους φοιτητές το σύνθημα «ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΛΑΕ». Έτσι το όνειρο μου εκπληρώνονταν στο ακέραιο και από την πρώτη κιόλας στιγμή στην κατάληψη του Πολυτεχνείου, γι΄ αυτό και ένιωθα υπερήφανος που ήμουν ένας από τους πρώτους καταληψίες.
Μέχρι το μεσημέρι λοιπόν, ο προαύλιος χώρος του Πολυτεχνείου και έξω από αυτόν, γέμισε από κόσμο. Ο φόβος νικήθηκε από όλους τους εξεγερμένους και επικρατούσε γενικός αναβρασμός. Η αστυνομία είχε παραλύσει. Νωρίς το απόγευμα στα παρτέρια του προαύλιου χώρου, στο γρασίδι, στήνονταν τα πρώτα χειρόγραφα συνεργεία προπαγάνδισης του αγώνα μας κατά της λαομίσητης και αμερικανοκίνητης χούντας των συνταγματαρχών. Ομάδες φοιτητών, φιλικές παρέες, έστηναν το δικό τους αυτοσχέδιο χειρόγραφο τυπογραφείο, που τροφοδοτούσε ασταμάτητα με προκηρύξεις τις ομάδες των φοιτητών που τις έπαιρναν με ανυπομονησία από τα χέρια τους και τις μοίραζαν με τη σειρά τους στο πεζοδρόμιο, στους περαστικούς, στα τρόλεϊ, στους οδηγούς και επιβάτες των αυτοκινήτων που άνοιγαν τα παράθυρα και ενθάρρυναν τον αγώνα μας. Ο ενθουσιασμός και η χαρά καθρεφτίζονταν στα πρόσωπα όλων μας.
Τελειώνοντας, οφείλω να καταθέσω τα παρακάτω σχετικά με την έναρξη των γεγονότων: Η κατάληψη του Πολυτεχνείου δεν σχεδιάστηκε από καμία αντιστασιακή κομματική οργάνωση. Οργανώθηκε συνειδητά από εκείνους τους φοιτητές οι οποίοι μέχρι το μεσημέρι της Τετάρτης πύκνωναν από διάφορες σχολές τον προαύλιο χώρο του Πολυτεχνείου και φώναζαν αντιφασιστικά συνθήματα τα οποία συσπείρωναν σιγά-σιγά και τους πολίτες της Αθήνας. Η κατάληψη του Πολυτεχνείου δεν οργανώθηκε ούτε από τη Συντονιστική Επιτροπή του Πολυτεχνείου γιατί αυτή συγκροτήθηκε το βράδυ της Τετάρτης, όταν πια η κατάληψη ήταν γεγονός και όλα έδειχναν ότι ωρίμαζαν οι συνθήκες για μία γενικευμένη εξέγερση του λαού. Η Συντονιστική Επιτροπή, διαχειρίστηκε στη συνέχεια την εξέγερση σύμφωνα με τα γεγονότα που προέκυψαν, ανταποκρινόμενη ακέραια στη λαϊκή απαίτηση και την ιστορική της ευθύνη. Μία λαϊκή απαίτηση η οποία παρά τα πενήντα χρόνια που πέρασαν, συνεχίζει να τροφοδοτεί αμείωτα κάθε χρόνο τις καρδιές τις νεολαίας μας, γιατί το σύνθημα για Ψωμί-Παιδεία-Εθνική Ανεξαρτησία -Λαϊκή κυριαρχία, παραμένει πάντα επίκαιρο.
Τα γεγονότα που ακολούθησαν τις επόμενες ώρες και μέρες της εξέγερσης με αποκορύφωμα την ώρα της επέμβασης των τανκς τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, περιγράφηκαν και αναλύθηκαν πολλές φορές, κυρίως από τα πιο γνωστά στελέχη της εξέγερσης. Όμως τα γεγονότα που καθόρισαν βαθιά τη ζωή μου, έχουν κατά τη γνώμη μου ξεχωριστή αξία και γι΄ αυτό σας τα καταθέτω. Αλλά και για έναν άλλο λόγο.
Γιατί το ποίημα που θα διαβάσετε παρακάτω, το έγραψα για να το αφιερώσω σε όλους τους συντρόφους με τους οποίους έζησα τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής μου, αλλά κυρίως στους νεκρούς που θυσιάστηκαν για το ύψιστο αγαθό του ανθρώπου, την Ελευθερία!!!
Νοέμβρης ΄73
Βάδιζαν γρήγορα πάνω στο πεζοδρόμιο.
Κλείδωσαν το φόβο τους μέσα στα τζάκετ.
Έσφιγγαν στις γροθιές τους το σύνθημα
και στο χαμόγελο τις πύρινες γλώσσες.
Ύστερα,
Έδεσαν τα δοκάρια στην καγκελόπορτα
με σιδερόβεργες και συρματοπλέγματα.
Αφού πρώτα καθάρισαν τα κάγκελα.
Αφού πρώτα στόλισαν τα σίδερα.
Ύστερα,
Κάρφωσαν τις ψυχές τους πάνω στα κάγκελα.
Κρέμασαν τα κορμιά τους στο
τσιγκέλι του θυσιαστηρίου.
Χάρισαν στους τυράννους την αβεβαιότητα
και στο λαό τη σιγουριά του ονείρου.

Νίκος Γκαμαλέτσος- Ζωγράφος-μέλος του ΕΕΤΕ