Χρέη: Οι 7 μεγάλες αλλαγές για 1,5 εκατ. οφειλέτες

• Νέα ρύθμιση 72 δόσεων, “κούρεμα” δανείων έως και 50% και προστασία α’ κατοικίας

Επτά παρεμβάσεις στο «κόκκινο» ιδιωτικό χρέος, που κινείται πάνω από το φράγμα των 240 δισ. ευρώ, φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή, δίνοντας μια δεύτερη ευκαιρία σε 1,5 εκατ. οφειλέτες με ληξιπρόθεσμα χρέη προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες. Στο επίκεντρο βρίσκονται η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, η νέα παράταση για όσους έχουν δάνεια σε ελβετικό φράγκο και θέλουν να εξασφαλίσουν κούρεμα έως 50%, η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, η αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, αλλά και μέτρα προστασίας της πρώτης κατοικίας για ευάλωτους οφειλέτες.
Την ίδια στιγμή, αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τον νέο Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο νέος μηχανισμός αφορά ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο και κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους, καθώς αδυνατούν πλέον να εξυπηρετήσουν οποιαδήποτε ρύθμιση οφειλών.
Αναλυτικότερα:
1.Νέα ρύθμιση 72 δόσεων:
Η πλατφόρμα για τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ αναμένεται να ανοίξει έως τα τέλη Ιουνίου και θα δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Βασική προϋπόθεση είναι οι νεότερες υποχρεώσεις, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024, να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν ρυθμιστεί και να εξοφλούνται κανονικά. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%.
2.Δάνεια σε ελβετικό φράγκο:
Παρατείνεται, μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2026, το πρόγραμμα προστασίας δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας περίπου 14.000 δανειολήπτες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στο πρόγραμμα. Η ρύθμιση αφορά εξυπηρετούμενα ή ήδη ρυθμισμένα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και προβλέπει μετατροπή τους σε ευρώ με ευνοϊκότερη ισοτιμία, σταθερό επιτόκιο για όλη τη διάρκεια αποπληρωμής και δυνατότητα επιμήκυνσης έως πέντε έτη. Στόχος είναι να περιοριστεί σημαντικά η μηνιαία δόση και να αποκατασταθεί μέρος της επιβάρυνσης που προκάλεσε η μεταβολή της ισοτιμίας τα προηγούμενα χρόνια. Για τους ενήμερους δανειολήπτες προβλέπονται τρεις κατηγορίες ενίσχυσης. Η πρώτη αφορά όσους πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά, περιουσιακά και καταθετικά κριτήρια και εξασφαλίζει κούρεμα ισοτιμίας 30% και επιτόκιο 2,50%. Η δεύτερη προβλέπει κούρεμα 20% και επιτόκιο 2,70%, ενώ για όσους δεν εντάσσονται στις δύο προηγούμενες κατηγορίες προβλέπεται βελτιωμένη ισοτιμία κατά 15% και επιτόκιο 2,90%. Ακόμη μεγαλύτερα είναι τα οφέλη για τους οικονομικά ευάλωτους δανειολήπτες. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία προβλέπεται κούρεμα ισοτιμίας που μπορεί να φτάσει έως και το 50%, με επιτόκιο 2,30%, γεγονός που μειώνει αισθητά τόσο το ύψος της οφειλής όσο και τη μηνιαία επιβάρυνση. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν εντάσσονται στο συγκεκριμένο σχήμα και συνεχίζουν να αντιμετωπίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ο οποίος αποτελεί το βασικό εργαλείο ρύθμισης για οφειλέτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων.
3.Εξωδικαστικός μηχανισμός:
Αξιοποίηση του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, διευρύνοντας έτσι την πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα αφορούσε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ. Μέσω του εξωδικαστικού, τα χρέη μπορούν να αποπληρωθούν ακόμα και σε έως 240 μηνιαίες δόσεις, με σταθερό επιτόκιο 3%. Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός λαμβάνει υπόψη τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη. Εξετάζονται εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, τραπεζικές καταθέσεις, λοιπές υποχρεώσεις και πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.
4.Άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού:
Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών θα μπορούν να τους «ξεμπλοκάρουν» καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίσουν το υπόλοιπο ποσό. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται άπαξ και αποσκοπεί στη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
5.Αύξηση ορίου ακατάσχετου λογαριασμού:
Αυξάνεται το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ για όλα τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες.
6.Στοχευμένη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού:
Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, παρέχεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη. Ο οφειλέτης μπορεί να εξαιρέσει το σπίτι του από τη διαδικασία ρευστοποίησης, εξασφαλίζοντας «κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις (έως 35 έτη) με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων.
7.Φορέας απόκτησης και επαναμίσθωσης Ακινήτων:
Το φθινόπωρο αναμένεται να ενεργοποιηθεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο νέος μηχανισμός αφορά ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο και κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους, καθώς αδυνατούν πλέον να εξυπηρετήσουν οποιαδήποτε ρύθμιση οφειλών. Ο Φορέας θα αγοράζει την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη με έκπτωση περίπου 30% επί της εμπορικής του αξίας και στη συνέχεια θα του την επαναμισθώνει, επιτρέποντάς του να παραμείνει στο σπίτι του με επιδοτούμενο ενοίκιο. Η κρατική επιδότηση εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ενώ η διάρκεια της μίσθωσης θα μπορεί να φτάνει έως και τα 12 χρόνια. Στη λήξη της 12ετίας ή και νωρίτερα αν ανακάμψει οικονομικά), ο οφειλέτης έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να αγοράσει πίσω το σπίτι του στην τρέχουσα εμπορική του αξία (ή στο 70% αυτής, αναλόγως των τελικών ρυθμίσεων), εφόσον ήταν συνεπής στην καταβολή των ενοικίων.