Συντάξεις χηρείας: Ποιοι θα διεκδικήσουν αναδρομικά 6 ετών

Νέα γενιά διεκδικήσεων αναδρομικών δημιουργεί η τροπολογία που ψηφίστηκε στη Βουλή για το νέο καθεστώς στις συντάξεις χηρείας, με την κατάργηση των περικοπών. Ειδικότερα, στο τέλος Αύγουστου οι περίπου 8.469 συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου που δικαιούνται αυξήσεις, θα τις δουν με τις συντάξεις του Σεπτεμβρίου. Συγκεκριμένα, θα διαπιστώσουν άμεσα ότι η σύνταξή τους αυξήθηκε κατά 50% (σ.σ. σε αρκετές περιπτώσεις φθάνουν ακόμη και τα 500 ευρώ τον μήνα).
Η διάταξη για την περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την πρώτη τριετία είχε ήδη εφαρμοστεί σε 8.469 συνταξιούχους του Δημοσίου. Η εν λόγω ομάδα εκτιμάται ότι θα εγείρει αξιώσεις ενώπιον των δικαστηρίων, με αίτημα την αναδρομική επιστροφή των εν λόγω ποσών (από τη διαφορά του 35% της σύνταξης έως το 70%), καθώς δεν προβλέπεται η επιστροφή αναδρομικών από τις κομμένες συντάξεις για τους συγκεκριμένους συνταξιούχους.
Επισημαίνεται ότι η απουσία πρόβλεψης για αναδρομικά δημιουργεί ήδη νέο πεδίο αντιπαράθεσης, καθώς νομικοί εκτιμούν ότι αρκετοί συνταξιούχοι θα προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, διεκδικώντας τις απώλειες που υπέστησαν από την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου. Στην τροπολογία αναφέρεται ρητά ότι οι περικοπές παύουν να εφαρμόζονται από την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης, χωρίς να προβλέπεται αναδρομική αποκατάσταση.
Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι που είδαν τη σύνταξή τους να μειώνεται τα προηγούμενα χρόνια δεν θα λάβουν αυτόματα τα ποσά που έχασαν, γεγονός που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο νέων δικαστικών διεκδικήσεων.

Ανοίγει παράθυρο
Επισημαίνεται ότι και το Ελεγκτικό Συνέδριο διατυπώνει παρατηρήσεις για την έλλειψη ενιαίας αντιμετώπισης των συνταξιούχων χηρείας μετά τις 13/5/2016 και ανοίγει παράθυρο διεκδίκησης αναδρομικών αυξήσεων από τους 8.469 συνταξιούχους του Δημοσίου στους οποίους επιβλήθηκαν οι περικοπές.
Στη γνωμοδότησή του για τη διάταξη του υπουργείου Εργασίας, το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει μεν θετική τη συνολική ρύθμιση, θεωρώντας ότι το δημοσιονομικό κόστος των 48,4 εκατ. ευρώ ετησίως που προκαλεί υπερκαλύπτεται από τα έσοδα του ΕΦΚΑ, πλην όμως, όπως αναφέρει, υπάρχει το ενδεχόμενο να εγείρουν αξιώσεις οι συνταξιούχοι που έχουν ήδη υποστεί περικοπές (8.469), επειδή δεν υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση με όσους δεν είχαν υποστεί τις ίδιες μειώσεις.
Τυχόν αναδρομική διεκδίκηση θα καλύπτει το διάστημα από το 2020 ως το 2026 κατά το οποίο οι 8.469 συνταξιούχοι έπαιρναν τη σύνταξη χηρείας στο 35% και οι υπόλοιποι στους οποίους δεν έγινε περικοπή έπαιρναν το 70%.

Οι τέσσερις αλλαγές
Οι σημαντικότερες αλλαγές που επέρχονται στις συντάξεις χηρείας, με την τροπολογία που ψηφίστηκε, είναι οι παρακάτω:

1. Καταργείται η προβλεπόμενη από τον νόμο 4387/2016 περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την παρέλευση της τριετίας και θεσπίζεται η μόνιμη καταβολή της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου με βάση τα αρχικά ποσοστά δικαιώματος. Οσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση της σύνταξής τους από το 70% στο 35%, με την ψήφιση της διάταξης θα δουν άμεσα τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%, δηλαδή να διπλασιάζεται.
2. Για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους χηρείας στους οποίους δεν είχαν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα οι παραπάνω περικοπές, που προβλέπονταν στον νόμο 4387/2016, οι περικοπές αυτές δεν θα εφαρμοστούν, καθότι καταργούνται με τις νέες διατάξεις και το Δημόσιο παραιτείται οριστικά από κάθε αναζήτηση αναδρομικών ποσών. Ετσι, χιλιάδες νοικοκυριά απαλλάσσονται από το άγχος πιθανών καταλογισμών για ποσά που δεν οφείλονταν σε δική τους υπαιτιότητα.
3. Οταν ένας συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη από δικό του δικαίωμα και ταυτόχρονα σύνταξη λόγω θανάτου, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα, θα συνεχίσει να λαμβάνει και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα δικαιώματά του και δεν θα περικοπεί η μία από τις δύο που προέβλεπε ο νόμος. Περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016 και επιπλέον δεν θα αναζητηθεί κανένα ποσό αναδρομικά ούτε από αυτή την αιτία.
4. Τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους και δικαιούνται συντάξεις λόγω θανάτου και από τους δύο, θα λαμβάνουν στο μέλλον το προβλεπόμενο ποσοστό από την εθνική σύνταξη του κάθε γονέα ξεχωριστά σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, και πλέον θα λαμβάνουν μια εθνική σύνταξη αντί για το ήμισυ. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα παιδιά θα δουν να διπλασιάζεται το ποσό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν.