Ρυθμίσεις χρεών σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες: Τι αλλάζει στον εξωδικαστικό από Σεπτέμβρη

Τιτάνια μάχη με οφειλές στην Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers δίνουν εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις, με τον εξωδικαστικό μηχανισμό να αποτελεί ένα από τα κύρια «όπλα» για τη ρύθμιση των χρεών.
Ωστόσο, για τους περισσότερους από 4 εκατομμύρια ΑΦΜ – φυσικά και νομικά πρόσωπα – που έχουν οφειλές προς το Δημόσιο, από τον Σεπτέμβριο έρχονται αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης.
Σύμφωνα και με την ΕΡΤ, οι οφειλές προς την Εφορία αγγίζουν τα 114 δισ. ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το ΚΕΑΟ ανέρχονται περίπου στα 52,4 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημαντικό είναι και το ύψος των δανείων που διαχειρίζονται οι servicers, το οποίο φτάνει περίπου τα 80 δισ. ευρώ.

Οι διαθέσιμες ρυθμίσεις οφειλών
Για όσους έχουν χρέη προς την Εφορία υπάρχει η πάγια ρύθμιση, η οποία παραμένει ανοικτή. Προβλέπει εξόφληση σε έως 24 δόσεις, ενώ σε ορισμένες έκτακτες οφειλές ο αριθμός μπορεί να φτάσει έως και τις 48 δόσεις. Στις έκτακτες οφειλές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χρέη που προκύπτουν από δικαστικές αποφάσεις, κληρονομιές ή φορολογικούς ελέγχους. Η ελάχιστη μηνιαία δόση ανέρχεται στα 30 ευρώ.
Παράλληλα, μέχρι το τέλος του έτους, δηλαδή έως τις 31 Δεκεμβρίου, υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης της ρύθμισης των 72 δόσεων για συγκεκριμένες παλαιότερες οφειλές. Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Έτσι, ένας οφειλέτης που έχει παλαιότερα χρέη, αλλά και νέες οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά το 2023, μπορεί υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις να αξιοποιήσει διαφορετικές ρυθμίσεις για κάθε κατηγορία οφειλών.

Εξωδικαστικός μηχανισμός και τι αλλάζει
Ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο για όσους έχουν χρέη σε περισσότερους από έναν φορείς αποτελεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός. Μέσω αυτού μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, προσφέροντας στον οφειλέτη τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει συνολικά το χρέος του.
Ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 240 για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers μπορεί να φτάσει έως και τις 420 δόσεις. Βασική προϋπόθεση είναι το συνολικό ύψος των οφειλών να ξεπερνά τα 5.000 ευρώ.
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι, ανάλογα με την οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη, μπορεί να προκύψει και κούρεμα μέρους της οφειλής.
Σημαντική αλλαγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό αναμένεται από τις 21 Σεπτεμβρίου, καθώς δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να εξαιρούν την κύρια κατοικία τους από την περιουσιακή εικόνα που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της ρύθμισης.
Μέχρι σήμερα, για τον υπολογισμό της οικονομικής εικόνας λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη. Αυτό σημαίνει ότι, για παράδειγμα, εκτός από την κύρια κατοικία μπορεί να συνυπολογίζεται και ένα εξοχικό ή άλλο ακίνητο. Με τη νέα δυνατότητα, ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του, ενώ άλλα περιουσιακά στοιχεία ενδέχεται να ληφθούν υπόψη διαφορετικά στο πλαίσιο της διαδικασίας.
Η μικρότερη αξία της περιουσίας που υπολογίζεται μπορεί να οδηγήσει, ανάλογα με την περίπτωση, σε περισσότερες δόσεις και ενδεχομένως μεγαλύτερο κούρεμα της οφειλής.

Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο
Πέρα από τις ρυθμίσεις χρεών, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και από τα νοικοκυριά που είναι δικαιούχοι του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου. Όσοι είναι ήδη ενταγμένοι στο ΚΟΤ θα πρέπει να υποβάλουν εκ νέου αίτηση έως τις 25 Σεπτεμβρίου, ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα εισοδηματικά δεδομένα από τις φορολογικές δηλώσεις του 2025, καθώς και τα νέα περιουσιακά στοιχεία που προκύπτουν από την εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ.
Αίτηση μπορούν να υποβάλουν και όσοι δεν είναι σήμερα δικαιούχοι, αλλά πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Η διαδικασία αφορά την κύρια κατοικία και πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της ΗΔΙΚΑ.
Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο προβλέπει διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων και διαφορετικές εκπτώσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Για τους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος προβλέπεται έκπτωση που φτάνει τα 7,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος η έκπτωση ανέρχεται στα 4,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη έκπτωση, που φτάνει τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Παράλληλα, υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για άτομα με αναπηρία άνω του 67%, καθώς και για νοικοκυριά στα οποία υπάρχουν άτομα που χρειάζονται μηχανική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στα όρια κατανάλωσης. Η υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων για την τετραμηνιαία κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της σχετικής έκπτωσης. Αντίθετα, για τα νοικοκυριά που καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια προβλέπονται ευνοϊκότερες προϋποθέσεις και μεγαλύτερο όφελος ανά κιλοβατώρα.
Οι αλλαγές στις ρυθμίσεις χρεών, αλλά και οι προθεσμίες για το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο, καθιστούν απαραίτητη την έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών, ώστε να μην χαθούν διαθέσιμες ρυθμίσεις και οικονομικές ελαφρύνσεις.