Μεταμόρφωση Καρδίτσας: Από το μηδέν χτίζεται το χωριό που “κατάπιε” η κακοκαιρία Daniel – Τι προβλέπει το σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος

Το 2021 παρακολούθησαν την πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου Παλαμά 120 παιδιά. Φέτος, μόλις 40, μαζί με τα ελάχιστα από τη Μεταμόρφωση, τον Βλοχό και το Ραδίκι, εκεί όπου κατέρρευσαν τα φράγματα τον Σεπτέμβριο του 2023 και έπνιξαν την εύφορη κοιλάδα της Καρδίτσας. Τρία χρόνια μετά την καταστροφή από τον «Daniel», το σχέδιο μετεγκατάστασης των κατοίκων βρίσκεται σε στάδιο επεξεργασίας και μόλις προ ημερών διευθετήθηκαν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος τεχνικά και θεσμικά ζητήματα, ώστε να δημιουργηθεί νέος οικισμός στη νότια πλευρά του Παλαμά, ψηλότερα από το σημείο όπου βρίσκεται το χωριό τους.
Ο φόβος νέων θεομηνιών είναι υπαρκτός. Αλλωστε, είχαν βουλιάξει πάλι το 1994, με συνέπεια να μείνουν λιγότεροι από 500 άνθρωποι, παρότι η περιοχή τους διακρίνεται για την κτηνοτροφία και τις καλλιέργειες βαμβακιού. Η περιοχή εκεί παρουσιάζει αυξημένη τρωτότητα λόγω του χαμηλού υψομέτρου και της θέσης της σε λεκάνες απορροής υδάτων, ενώ έχουν απολεσθεί βασικές υποδομές, όπως η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος των κτιρίων κρίνεται πλέον ακατάλληλο για χρήση, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντική πληθυσμιακή συρρίκνωση. Δύο χρόνια τώρα φεύγουν συνεχώς προς την πόλη της Καρδίτσας ή αφήνουν τελείως το αγροτικόκτηνοτροφικό επάγγελμα και μετακομίζουν στη Θεσσαλονίκη, στον Βόλο ή στην Αθήνα. Δεν είναι περισσότεροι από 70 και αθροιστικά κάπου 200 ζητούν να φτιαχτεί ο νέος, ουσιαστικά, συνοικισμός στον επίσης πληγέντα από τον «Daniel» Παλαμά.

Πώς χτίζεται ο νέος συνοικισμός που επλήγη από τον Daniel
Σύμφωνα με το σχέδιο που έχει παρουσιαστεί τουλάχιστον τρεις φορές, η κατασκευή των σπιτιών θα γίνει με δωρεά του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ). Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη του νέου οικισμού σε δημοτική έκταση 193,25 στρεμμάτων και περιλαμβάνει όχι μόνο καινούργια σπίτια, αλλά και μια οργανωμένη κοινότητα, με δρόμους, κοινόχρηστους χώρους και υποδομές που θα καλύπτουν τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Ως εκ τούτου, στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται περιοχές κατοικίας, χώροι για πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, διοικητικές και προνοιακές υπηρεσίες, καθώς και δυνατότητες για εκπαιδευτικές χρήσεις, ενώ προβλέπονται, επίσης, δύο χώροι καταφυγής, με την ασφάλεια των κατοίκων να αποτελεί βασικό στοιχείο του πλάνου. Βάσει της υπουργικής διάταξης, τα κτίρια θα μπορούν να έχουν έως δύο ορόφους, ενώ το ισόγειο θα πρέπει να βρίσκεται 1,5 μέτρο πάνω από τη στάθμη του εδάφους. Η κατασκευή υπογείων απαγορεύεται, όπως και η δημιουργία κατοικιών σε πιλοτή χωρίς τοιχοποιίες πλήρωσης. Το χρηματοδοτικό σχήμα διαχωρίζει την κατασκευή των κατοικιών από τα έργα που θα κάνουν τον νέο οικισμό λειτουργικό. Για τις υποδομές, τους δρόμους, τους κοινόχρηστους χώρους και τις κοινωφελείς εγκαταστάσεις υπεύθυνος θα είναι ο Δήμος Παλαμά, με πόρους από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το πρόγραμμα αντιμετώπισης και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών για την περίοδο 2026-2030.

Απαιτείται εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο για να προχωρήσει το εγχείρημα – Τι θα γίνει με τα κτίσματα στην παλαιά Μεταμόρφωση
Για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος, απαιτείται η σύνταξη και έγκριση Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής από τον υπουργό Περιβάλλοντος, κατόπιν γνωμοδότησης του αρμόδιου Πολεοδομικού Συμβουλίου. Το σχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση για 20 εργάσιμες ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα υποβολής ενστάσεων. Επιπλέον, θα εκδοθούν υπουργικές αποφάσεις που θα εξειδικεύουν τα πρότυπα των κατοικιών και τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων. Οσον αφορά τα κτίσματα στην παλαιά Μεταμόρφωση, η ρύθμιση επιτρέπει περιορισμένες παρεμβάσεις, όπως εργασίες συντήρησης, επισκευής ή στατικής ενίσχυσης, κατόπιν μελέτης στατικής επάρκειας, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα αλλαγής χρήσης ορισμένων κτιρίων για την εξυπηρέτηση αγροτικών δραστηριοτήτων. Τρία χρόνια πέρασαν από το ολέθριο πέρασμα του «Daniel», που στοίχισε τη ζωή σε 17 ανθρώπους. Σε πολλά χωριά της Καρδίτσας και των Τρικάλων αρκετές πληγείσες κατοικίες δεν αποκαταστάθηκαν και εγκαταλείφθηκαν. Οι ιδιοκτήτες όσων χαρακτηρίστηκαν «κόκκινες» δεν έχουν λάβει ούτε ένα ευρώ. Κάποιοι άλλοι, όπως στο Κεραμίδι, ταλαιπωρούνται ακόμη με γραφειοκρατικές διαδικασίες και με αναζήτηση εγγράφων. Σύμφωνα με την υπηρεσία FloodHub του Κέντρου Επιστημών Παρατήρησης της Γης και Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης BEYOND, μόνο στην ευρύτερη περιοχή της Καρδίτσας οι πλημμυρισμένες εκτάσεις ήταν σε 870.000 στρέμματα, η πλειονότητα των οποίων αγροτικές εκτάσεις (περίπου 90%). Στον Δήμο Παλαμά, από τους 13.400 κατοίκους στην απογραφή του 2021 έχουν μείνει κάπου 8.000.
Η οικονομική παρακμή που “άδειασε” τον Δήμο Παλαμά – “Οι αρχικές ενισχύσεις και τα επιδόματα στήριξης δεν έλυσαν τα προβλήματά μας”
Βασική αιτία πλέον δεν αποτελεί μόνο η καταστροφή των σπιτιών, αλλά και η οικονομική παρακμή που ακολούθησε τις θεομηνίες. Οπως αναφέρουν κάτοικοι στα «Π», το εισόδημα των κατοίκων έχει συρρικνωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, καθώς η αγροτική και η κτηνοτροφική παραγωγή, που αποτελούσε το κύριο μέσο επιβίωσης, έχει υποχωρήσει και οι νέοι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτές έχουν πλέον αναζητήσει την τύχη τους στη Λάρισα, την Καρδίτσα, την Αθήνα – σε πολλές περιπτώσεις και στο εξωτερικό. «Οι αρχικές ενισχύσεις και τα επιδόματα στήριξης δεν έλυσαν τα προβλήματά μας», τονίζουν χαρακτηριστικά. (του Δημήτρη Γιαννακόπουλου, Δημοσιεύθηκε 29.10.2026, parapolitika.gr και εφημερίδα Παραπολιτικά)