Στρατηγικός σχεδιασμός για το μέλλον της αγροδιατροφής από την Περιφέρεια Θεσσαλίας

-Δημ. Κουρέτας: Η Περιφέρεια αναλαμβάνει πλέον τον ρόλο του κρίσιμου θεσμικού εγγυητή για τον γενικό συντονισμό πολιτικών, υποδομών και επιστημονικής γνώσης για τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου

Οι παραγωγοί της Καρδίτσας, υποστηρίζουν την επιλογή και τη δυνατότητα για ζώνες καλλιέργειας, κυρίως όσον αφορά στο βαμβάκι, χωρίς όμως να δεσμεύονται ως προς την κατοχύρωση ποιοτικών χαρακτηριστικών. Παράλληλα, εμφανίζονται δεκτικοί σε μορφές εξοικονόμησης πόρων, χωρίς ωστόσο να αποδέχονται επιλογές που θα ανέτρεπαν την αρδευτική κανονικότητα.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας του ΕΚΠΑ, για το μέλλον της αγροδιατροφής και του πρωτογενούς τομέα στη Θεσσαλία που χρηματοδότησε η Περιφέρεια. Ειδικότερα, είναι η πρώτη φορά στα χρονικά της Αυτοδιοίκησης, που μια Περιφερειακή αρχή, ανατρέπει μια παγιωμένη κατάσταση αναφορικά με τον σχεδιασμό του μέλλοντος του πρωτογενούς τομέα. Μέχρι τώρα, αυτό που ίσχυε ήταν το γεγονός ότι οι όποιες προτάσεις και ο σχεδιασμός για την αγροδιατροφικά και τον αγροκτηνοτροφικό τομέα εν γένει, είχε κεντρικό χαρακτήρα, προέρχονταν δηλαδή κυρίως από την κεντρική διοίκηση. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας αλλάζει τα δεδομένα και γίνεται συνεκτικός και συνδετικός κρίκος αλλά και φορέας των προτάσεων που καταθέτουν οι αγροτικοί φορείς και οι άμεσα εμπλεκόμενοι με τον πρωτογενή τομέα. Έτσι, στο πλαίσιο αυτό, η περιφερειακή αρχή Θεσσαλίας, πραγματοποίησε εκδήλωση, στην οποία παρουσιάστηκαν τα άκρως ενδιαφέροντα αποτελέσματα της μεγάλης έρευνας του ΕΚΠΑ με τίτλο «Σχεδιάζοντας το Μέλλον: Αγροτική παραγωγή, δυνατότητες και προκλήσεις», τα οποία αποτελούν κομβικής σημασίας, καθώς δύνανται να μετατραπούν σε βασικά εργαλεία για τον επανακαθορισμό του παραγωγικού μοντέλου της Θεσσαλίας και της ελληνικής αγροδιατροφής συνολικά. Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, η Περιφέρεια Θεσσαλίας αναδεικνύεται κρίσιμος θεσμικός φορέας που μπορεί να συντονίσει πολιτικές, υποδομές, επιστημονική γνώση και συλλογικές μορφές δράσης. Κεντρική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η διαμόρφωση ενός παραγωγικού μοντέλου που θα συνδυάζει περιβαλλοντική βιωσιμότητα, οικονομική ανθεκτικότητα και κοινωνική δικαιοσύνη μέσα από συμμετοχικές και θεσμικά αξιόπιστες διαδικασίες σχεδιασμού. Στην έρευνα προτείνεται η ενεργοποίηση της Περιφέρειας Θεσσαλίας για την ενδυνάμωση των συνεταιρισμών, καθώς και η θεσμική οργάνωση ενός κέντρου με συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο, το οποίο θα περιλαμβάνει και υποδομές όπως ένα παρατηρητήριο τιμών. Παράλληλα, αναδεικνύεται ως ιδιαίτερα σημαντική η ανάγκη υποστήριξης των αγροτικών κοινοτήτων τόσο στην εκπαίδευση γύρω από την επένδυση στην ποιότητα και την ταυτότητα των προϊόντων όσο και στην κατανόηση της σημασίας της εξοικονόμησης των φυσικών πόρων.
Μιλώντας στη διάρκεια της παρουσίασης της άκρως ενδιαφέρουσας έρευνας, ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας τόνισε ότι «με την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς να αποτελεί κεντρικό διακύβευμα, η Περιφέρεια Θεσσαλίας αναλαμβάνει πλέον τον ρόλο του κρίσιμου θεσμικού εγγυητή. Στόχος είναι ο συντονισμός πολιτικών, υποδομών και επιστημονικής γνώσης για τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου που θα συνδυάζει την περιβαλλοντική βιωσιμότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη, μέσα από τη θεσμική θωράκιση των αγροτών, την ενδυνάμωση των συνεταιρισμών και την ίδρυση εξειδικευμένων συμβουλευτικών δομών».
Ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Στάθης Αραποστάθης παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας ανέφερε πως «οι διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες, η άνιση πρόσβαση σε νερό, οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε πεδινές και ορεινές περιοχές και η αίσθηση εγκατάλειψης από το κράτος και την Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργούν έντονες αντιλήψεις αδικίας. Κεντρικό εύρημα αποτελεί η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Οι παραγωγοί ζητούν σταθερότητα, αξιοπιστία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ενώ εκφράζουν έντονη επιφυλακτικότητα απέναντι σε ριζικές μεταβολές που ενδέχεται να αυξήσουν το ρίσκο της παραγωγής. Για τον λόγο αυτό, η πλειονότητα των συμμετεχόντων προκρίνει σενάρια «ελεγχόμενης μετάβασης», τα οποία συνδυάζουν τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, εξοικονόμηση πόρων και περιορισμένες αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο, χωρίς όμως βαθύ μετασχηματισμό των καλλιεργητικών προτύπων ή πλήρη εγκατάλειψη των υδροβόρων και εντατικών πρακτικών.
Ωστόσο, η Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας παρουσιάζει μεγαλύτερη συνοχή γύρω από ένα σενάριο εξορθολογισμένου παραγωγικού μοντέλου. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν τις δυνατότητες της ζωνοποίησης, κυρίως όσον αφορά το βαμβάκι, χωρίς όμως να δεσμεύονται ως προς την κατοχύρωση ποιοτικών χαρακτηριστικών. Εμφανίζονται δεκτικοί σε μορφές εξοικονόμησης πόρων, χωρίς ωστόσο να αποδέχονται επιλογές που θα ανέτρεπαν την αρδευτική κανονικότητα. Η «κουλτούρα αφθονίας νερού» λειτουργεί ως βασικός περιορισμός στην αποδοχή βαθύτερων μετασχηματισμών. Ενώ κατανοούν την σημασία των ποιοτικών χαρακτηριστικών στα προϊόντα αλλά και είναι δεκτικοί να σκεφτούν αλλαγές χρειάζονται περισσότερο βοήθεια, υποστήριξη και κάποιος θεσμικά να τους διασφαλίσει την διαφάνεια των αλλαγών ώστε να κινηθούν προς την συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι το μέλλον της αγροτικής παραγωγής στη Θεσσαλία δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε τεχνικές λύσεις ή σε έναν μονοδιάστατο εκσυγχρονισμό. Οι παραγωγοί αναγνωρίζουν την ανάγκη αλλαγής, αλλά επιζητούν όρους μετάβασης που να μειώνουν το ρίσκο, να ενισχύουν την εμπιστοσύνη και να
αναγνωρίζουν τη σημασία της τοπικής γνώσης και εμπειρίας.