Λία Ρογγανάκη: Οι Άτλαντες και η «γυάλινη οροφή»

Σε μια τάξη στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ένας καθηγητής χώρισε τους φοιτητές σε δύο ομάδες. Και στις δύο ομάδες έδωσε την περιγραφή για μια περίπτωση που ανέφερε τα επιτεύγματα και τον χαρακτήρα , ενός πραγματικού επιχειρηματία, που τον οδήγησαν στην επιτυχία και την εταιρία του στην κερδοφορία. Σε όλους τους φοιτητές δόθηκε το ίδιο ακριβώς κείμενο, εκτός από μία αλλαγή, αυτή στο όνομα του επιχειρηματία.
Συνεπώς, η μία ομάδα διάβασε την περίπτωση για μία γυναίκα επιχειρηματία που λεγόταν Χάιντι και η άλλη την ίδια περίπτωση για έναν άνδρα επιχειρηματία που λεγόταν Χάουαρντ. Στη συνέχεια ζητήθηκε από τις δύο ομάδες να αξιολογήσουν τα επιτεύγματα και τον χαρακτήρα του/της επιχειρηματία.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Όλοι οι φοιτητές έδωσαν υψηλή βαθμολογία στα επιτεύγματα και των δύο ίδιων περιπτώσεων .Όσον αφορά τον χαρακτήρα τους αξιολόγησαν τον Χάουαρντ θετικά ως συμπαθή και καλό συνάδελφο ενώ αυτοί που είχαν την Χάιντι την αξιολόγησαν ως εγωίστρια, επιθετική και ακατάλληλη για συνεργασία .
Το κείμενο ήταν πανομοιότυπο, αλλά γιατί τα αποτελέσματα ήταν διαφορετικά; Η μόνη διαφορά ήταν το όνομα ή μάλλον το φύλο!
Όταν ένας άντρας είναι επιτυχημένος, αρέσει τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα είναι επιτυχημένη, οι άνθρωποι και των δύο φύλων τη συμπαθούν λιγότερο.Επομένως ένας άνδρας επιτυχημένος είναι περισσότερο αποδεκτός από μια επιτυχημένη γυναίκα ακόμα και από τις ίδιες τις γυναίκες .
Μια μελέτη σε 17000 βρετανικές επιχειρήσεις βρήκε ότι η παρουσία τουλάχιστον μιας γυναίκας στο διοικητικό συμβούλιο μιας εταιρίας, περιορίζει κατά 20% τους κινδύνους διάλυσης, ενώ η παρουσία δυο γυναικών μειώνει περαιτέρω τον κίνδυνο χρεοκοπίας.
Παρόμοια αποτελέσματα ,έδειξαν μελέτες σε γαλλικές επιχειρήσεις εισηγμένες στο χρηματιστήριο ,όπου όσο περισσότερες γυναίκες συμμετείχαν στα διοικητικά τους συμβούλια, τόσο μικρότερη ήταν η πτώση της μετοχής τους.
Η μικρή εκπροσώπηση των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις, αποδίδεται στο αποκαλούμενο φαινόμενο της «γυάλινης οροφής», δηλαδή στον αόρατο αλλά ανθεκτικό φραγμό που εμποδίζει την εξέλιξη των γυναικών . Η «γυάλινη οροφή» περιλαμβάνει όλες τις παγιωμένες αντιλήψεις και προκαταλήψεις σύμφωνα με τις οποίες οι γυναίκες είναι λιγότερο ικανές να αναλάβουν θέσεις ευθύνης
Έρευνα των Best & Williams έδειξε πως παιδιά ακόμη και 5 χρονών έχουν στερεότυπα σύμφωνα με τα όποια οι άνδρες χαρακτηρίζονται δυνατοί, δραστήριοι ,επιθετικοί σε αντίθεση με τις γυναίκες που χαρακτηρίζονται αδύναμες παθητικές ,κατάλληλες να προσφέρουν φροντίδα.
Συμβαίνει συχνά η έκθεση σε στερεότυπα ,να οδηγεί σε προκαταλήψεις που δεν τις παραδεχόμαστε, αλλά υποσυνείδητα μας οδηγούν σε έμμεσες διακρίσεις που εκφράζονται με ευνοϊκή μεταχείριση του ενός φύλου. Όπως στην περίπτωση της διαφορετικής αξιολόγησης από τους φοιτητές των δύο επιχειρηματιών με βάση το φύλο τους.
Τι διαφορετικό έκανε η Χάιντι;
Τίποτα. Η απάντηση είναι ξεκάθαρη, γιατί και οι δύο περιπτώσεις ήταν ακριβώς ίδιες. Η μόνη μεταβλητή ήταν τα ονόματα των πρωταγωνιστών που οδήγησαν τους φοιτητές να ερμηνεύσουν διαφορετικά.
Είναι σημαντικό να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με την «γυάλινη οροφή» τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Καιρός είναι να αμφισβητήσουμε τις δικές μας προκαταλήψεις , να αξιολογήσουμε κριτικά πώς τα στερεότυπα μας επηρεάζουν για να πάψουμε να είμαστε ένας από τους Άτλαντες που στηρίζουν την «γυάλινη οροφή».

Δρ Αγλαΐα( Λία) Ρογγανάκη
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΔΠΘ
Γενική Οικογενειακή Ιατρός
πρ. Πρόεδρος Περιφερειακής Επιτροπής Ισότητας των Φύλων
Περιφέρειας Θεσσαλίας