Λία Ρογγανάκη: Η αξία του «πριν»

Δεν ήταν «οικογενειακή τραγωδία». Ήταν άλλη μία γυναικοκτονία. Μια ακόμη γυναίκα δεν θα γυρίσει απόψε σπίτι. Δεν θα πάρει τηλέφωνο το παιδί της, δεν θα πιει τον πρωινό της καφέ, δεν θα γελάσει με μια φίλη της, δεν θα κάνει σχέδια για το αύριο.
Στη Δράμα, μια γυναίκα δολοφονήθηκε από τον σύζυγό της κι εκείνος στη συνέχεια αυτοκτόνησε, αφήνοντας πίσω δύο παιδιά εγκλωβισμένα σε έναν εφιάλτη που θα τα συνοδεύει σε όλη τους τη ζωή. Και όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε φορά, ακούστηκαν ξανά οι ίδιες, γνώριμες φράσεις , «σοκ στην τοπική κοινωνία», «κανείς δεν περίμενε κάτι τέτοιο», «ήταν ένα ήσυχο ζευγάρι», «πέρναγε δύσκολη περίοδο». Κι όμως, κάπου ανάμεσα στις στερεοτυπικές λέξεις, χάνεται για μια ακόμη φορά η ουσία.
Γιατί , δεν τη σκότωσε η ζήλια. Δεν τη σκότωσε η κακή στιγμή, ούτε ο θυμός. Τη σκότωσε η βαθιά πεποίθηση του θύτη ότι είχε δικαίωμα πάνω στη ζωή της. Η γυναικοκτονία, άλλωστε, δεν είναι έγκλημα πάθους, είναι έγκλημα εξουσίας. Είναι η πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας και η τελευταία πράξη μιας μακράς διαδρομής που έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα, μέσα από τον έλεγχο, την υποτίμηση, τον φόβο, τις απειλές και την απομόνωση.
Καμία γυναικοκτονία δεν ξεκινά με το μαχαίρι. Ξεκινά όταν μια γυναίκα φοβάται να μιλήσει, όταν ντρέπεται να ζητήσει βοήθεια, όταν ακούει το καθησυχαστικό «θα περάσει». Ξεκινά όταν η βία αντιμετωπίζεται ως οικογενειακή υπόθεση και όταν η κοινωνία εκπαιδεύεται να συγχωρεί τον θύτη, αναζητώντας άλλοθι, την ίδια ώρα που εξετάζει εξονυχιστικά τη συμπεριφορά του θύματος. Κι όσο εμείς αναζητούμε εξηγήσεις εκ των υστέρων, οι αριθμοί μεγαλώνουν. Πίσω, όμως, από κάθε αριθμό υπάρχει ένα όνομα. Μια γυναίκα, μια μάνα, μια κόρη, μια αδελφή, μια φίλη. Μια ζωή που κόπηκε βίαια. Και πίσω από κάθε τέτοια απώλεια, μένει μια κοινωνία φτωχότερη σε ανθρωπιά.
Ίσως, λοιπόν, η σημαντικότερη απάντηση απέναντι στο κακό να μη βρίσκεται μόνο στους νόμους, στις ποινές ή στους μηχανισμούς προστασίας, όσο απαραίτητοι κι αν είναι αυτοί. Βρίσκεται πρωτίστως στην παιδεία που δίνουμε στα παιδιά μας. Στην εκπαίδευση εκείνη που διδάσκει τον σεβασμό στον άνθρωπο ως αυταξία, ανεξάρτητα από φύλο. Στο μεγάλωμα που μαθαίνει στα παιδιά ότι η αγάπη δεν είναι κατοχή, ότι η σχέση δεν είναι εξουσία και ότι κανένας άνθρωπος δεν ανήκει σε κανέναν.
Όταν τα παιδιά μας μάθουν να αναγνωρίζουν την ιερότητα της κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, τότε μόνο θα οικοδομήσουμε μια κοινωνία που θεμελιώνεται στην αξιοπρέπεια, την ισότητα και τον αλληλοσεβασμό. Γιατί ο άνθρωπος που έχει μάθει να σέβεται βαθιά τον συνάνθρωπό του, δεν μπορεί να διανοηθεί ότι ορίζει τη ζωή του, δεν τον θεωρεί κτήμα του, ούτε αποφασίζει για την τύχη του. Γι’ αυτό και η μεγαλύτερη επένδυση που οφείλουμε να κάνουμε δεν είναι μόνο στους θεσμούς, αλλά στη διαμόρφωση χαρακτήρων που αντιλαμβάνονται τον σεβασμό ως τρόπο ζωής.
Και ίσως τότε, η επόμενη γενιά να καταφέρει να μας διδάξει αυτό που εμείς ακόμη δυσκολευόμαστε να κατακτήσουμε. Ο σεβασμός προς τον άνθρωπο είναι η ύψιστη μορφή πολιτισμού και η μόνη ασφαλής εγγύηση για ένα μέλλον χωρίς φόβο και χωρίς βία.

Δρ Αγλαΐα (Λία) Ρογγανάκη
Διοικήτρια Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΔΠΘ