Του Κώστα Μπαρμπούτη, Οικονομολόγου, Αναπληρωτή Περιφερειάρχη Θεσσαλίας
Η αντίδραση των Δημάρχων της Αθήνας απέναντι στα σενάρια αύξησης των συντελεστών δόμησης στους Δήμους ευθύνης τους μετέφερε θετικά μηνύματα στην κοινωνία για την περιβαλλοντική τους ευαισθησία και την φροντίδα του αστικού περιβάλλοντος. Οι αντιδράσεις οδήγησαν στην αναστολή του σχετικού μέτρου μετά από συνάντηση με τον Πρωθυπουργό, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της ενεργούς στάσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Από την πλευρά των εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και περιβαλλοντικών φορέων, αλλά και της κοινωνίας γενικότερα η στάση αυτή αξιολογείται θετικά, καθώς αναδεικνύει την προτεραιότητα στη διατήρηση της φυσιογνωμίας των γειτονιών και την αποτροπή της περαιτέρω τσιμεντοποίησης. Η συγκράτηση των συντελεστών δόμησης σε χαμηλά επίπεδα θεωρείται κρίσιμη για την αποφυγή της υπερφόρτωσης των υφιστάμενων υποδομών, όπως τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας, καθώς και οι χώροι στάθμευσης και οι οδικοί άξονες.
Αντίθετα, από τη σκοπιά της κεντρικής διοίκησης και παραγόντων της κατασκευαστικής αγοράς, οι προτάσεις για αύξηση των συντελεστών δόμησης συνδέονται συχνά με την προσπάθεια αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και την τόνωση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η συζήτηση για το ύψος των συντελεστών δόμησης (Σ.Δ.) στα ελληνικά αστικά κέντρα βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο της δημόσιας σφαίρας, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη για οικιστική ανάπτυξη και στην προστασία του αστικού περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.
Η συζήτηση για τη μείωση υψηλών συντελεστών δόμησης (Σ.Δ. μεγαλύτερων του 2)
Κρίνουμε ότι η παρέμβαση των Δημάρχων της πρωτεύουσας μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για έναν ευρύτερο επανασχεδιασμό των αστικών περιοχών σε πανελλαδικό επίπεδο. Η ανάγκη για αναθεώρηση των πολεοδομικών μεγεθών είναι ιδιαίτερα έντονη σε περιοχές ελληνικών πόλεων όπου ισχύουν υψηλοί συντελεστές δόμησης (μεγαλύτεροι του 2). Σημειώνουμε ότι οι συντελεστές δόμησης στις περιοχές των οποίων οι Δήμαρχοι αντέδρασαν είναι από 0.8 έως 1.2.
Γενικά, η μείωση των υψηλών συντελεστών δόμησης μπορεί να βοηθήσει για:
- Την αποσυμφόρηση πυκνοκατοικημένων αστικών περιοχών.
- Την αποκατάσταση της κλίμακας των πόλεων και τη βελτίωση του μικροκλίματος.
- Τη δημιουργία προϋποθέσεων για περισσότερους ελεύθερους χώρους και πράσινο και γενικότερα τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των αστικών περιοχών..
Ωστόσο, τέτοιες παρεμβάσεις συνοδεύονται συχνά από αντιδράσεις που προέρχονται κυρίως από ιδιοκτήτες ακινήτων και εργολάβους, οι οποίοι τονίζουν ότι η μείωση του Σ.Δ. επηρεάζει την αξία της γης, περιορίζει τις δυνατότητες αξιοποίησης της ιδιωτικής περιουσίας και ενδέχεται να επιβραδύνει την ανανέωση του παλαιού κτιριακού αποθέματος.
Η περίπτωση της Καρδίτσας: Οι ζώνες Α και Β και τα οφέλη των χαμηλών Σ.Δ.
Το ζήτημα της διαχείρισης της δόμησης αφορά άμεσα και τις περιφερειακές πόλεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πόλη της Καρδίτσας, αλλά και τις άλλες θεσσαλικές πρωτεύουσες. Στον πολεοδομικό ιστό της Καρδίτσας, και ειδικότερα στις κεντρικές περιοχές (όπως οι ζώνες Α και Β στο σχέδιο πόλης), οι ισχύοντες συντελεστές δόμησης συχνά επιτρέπουν την ανέγερση πολυώροφων κτιρίων με υψηλή κάλυψη και όγκο.
Σύμφωνα με τοπικούς φορείς, μηχανικούς και υποστηρικτές της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, η εξέταση της μείωσης των συντελεστών δόμησης στις συγκεκριμένες ζώνες της Καρδίτσας θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη για την πόλη και το αστικό της περιβάλλον:
- Βελτίωση του μικροκλίματος και αντιμετώπιση της θερμικής νησίδας: Τα χαμηλότερα κτίρια και η μικρότερη πυκνότητα δόμησης επιτρέπουν τον καλύτερο αερισμό και ηλιασμό των δρόμων και των κατοικιών, μειώνοντας τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τους θερινούς μήνες, φαινόμενο ιδιαίτερα έντονο στον θεσσαλικό κάμπο και στην Καρδίτσα.
- Αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και της αισθητικής: Η διατήρηση μιας ανθρώπινης κλίμακας δόμησης προστατεύει την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης, περιορίζει τον οπτικό κορεσμό και ενισχύει την αίσθηση του ανοιχτού ορίζοντα.
- Εξισορρόπηση υποδομών και κυκλοφοριακού φόρτου: Η συγκράτηση της πληθυσμιακής πυκνότητας στις ζώνες Α και Β αποτρέπει την υπερσυγκέντρωση οχημάτων στο κέντρο της πόλης, διευκολύνοντας την κίνηση πεζών και ποδηλάτων — στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο με την ταυτότητα της Καρδίτσας.
- Περιβαλλοντική ανθεκτικότητα: Σε μια περιοχή που έχει δοκιμαστεί από ακραία καιρικά φαινόμενα και πλημμύρες (ΙΑΝΟΣ, DANIEL), η αποφυγή της υπερβολικής κάλυψης του εδάφους συμβάλλει στη διατήρηση της απορροφητικότητας του εδάφους και στη μείωση της επιβάρυνσης των δικτύων ομβρίων υδάτων.
Η ισορροπία ανάμεσα στα αναπτυξιακά κίνητρα και την προστασία του αστικού περιβάλλοντος παραμένει ένα σύνθετο ζητούμενο, το οποίο απαιτεί τεκμηριωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό.
Οι Δήμοι της Θεσσαλίας και ειδικά ο Δήμος Καρδίτσας, ας κατανοήσουν τη σημασία της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος προτού να είναι αργά και το κέντρο της πόλης τσιμεντοποιηθεί!!