Ηχηρό «καμπανάκι» από την ΚΕΔΕ: Στα 2,5 δισ. ευρώ το ετήσιο χρηματοδοτικό κενό των Δήμων

Στο επίκεντρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), βρέθηκε η παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης επιστημονικής μελέτης για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η πρωτοβουλία αυτή αλλάζει ριζικά το τοπίο των διεκδικήσεων, καθώς μετατοπίζει τη συζήτηση από την απλή διαχείριση των υφιστάμενων επιχορηγήσεων στην επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτύπωση των πραγματικών αναγκών των Δήμων.

Η αλλαγή παραδείγματος στη χρηματοδότηση
Μέχρι σήμερα, η κρατική χρηματοδότηση προς τους Δήμους βασιζόταν σε ιστορικά δεδομένα και οριζόντιους κανόνες. Η μελέτη της ΚΕΔΕ ανατρέπει αυτή την πρακτική, εισάγοντας τη λογική του πραγματικού κόστους άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων.
-Καταγράφεται το ακριβές κόστος για κάθε παρεχόμενη υπηρεσία (καθαριότητα, πράσινο, κοινωνικές δομές).
– Η μελέτη θα αποτελέσει τον επίσημο οδηγό για τον σχεδιασμό των μελλοντικών προϋπολογισμών.
– Οι διεκδικήσεις δεν βασίζονται πλέον σε υποθέσεις, αλλά σε αδιάσειστα οικονομικά στοιχεία.

Γιατί αποτελεί εργαλείο διεκδίκησης
Οι Δήμοι καλούνται καθημερινά να αναλάβουν νέες αρμοδιότητες από το κεντρικό κράτος, συχνά χωρίς τη μεταφορά των ανάλογων οικονομικών πόρων. Το εργαλείο αυτό λειτουργεί ως «ασπίδα» και μέσο πίεσης.
-Αποδεικνύει το χρηματοδοτικό κενό: Δείχνει με ακρίβεια τη διαφορά μεταξύ των χρημάτων που λαμβάνει ένας Δήμος και αυτών που πραγματικά χρειάζεται.
-Ενισχύει τη διαπραγμάτευση: Δίνει στην ΚΕΔΕ ισχυρά επιχειρήματα στις συζητήσεις με τα Υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομικών.
-Προωθεί την ισότητα: Λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής (ορεινότητα, νησιωτικότητα).

Το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η μελέτη αυτή δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά θέτει τις βάσεις για τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών σε βάθος χρόνου. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο κοστολογημένων αρμοδιοτήτων διασφαλίζει ότι οι πολίτες θα απολαμβάνουν ποιοτικότερες υπηρεσίες, καθώς οι Δήμοι θα διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για να ανταποκριθούν στο έργο τους.

Τι δείχνουν τα στοιχεία της έρευνας
Τα αποκαλυπτικά στοιχεία της έρευνας αποτυπώνουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο την οικονομική ασφυξία που αντιμετωπίζουν οι ελληνικοί Δήμοι, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την παροχή βασικών υπηρεσιών προς τους πολίτες. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα της μελέτης, το συνολικό λειτουργικό κόστος της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης για το 2025 αγγίζει το δυσθεώρητο ποσό των 5,35 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα, ωστόσο, εστιάζεται στο τεράστιο ετήσιο χρηματοδοτικό κενό, το οποίο πλέον ξεπερνά τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η «μαύρη τρύπα» αυτή επιμερίζεται σε 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ που λείπουν για την κάλυψη των καθημερινών λειτουργικών αναγκών και σε 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ που απαιτούνται επειγόντως για τη συντήρηση και ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών.
Η υποχρηματοδότηση, σε συνδυασμό με τη συνεχή μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους χωρίς τους ανάλογους πόρους, έχει οδηγήσει το σύστημα στα όριά του. Οι αιρετοί ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται για μια απλή διεκδίκηση χρημάτων, αλλά για ζήτημα επιβίωσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ζητούν άμεση αναθεώρηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) και έκτακτη οικονομική ενίσχυση, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα και να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία των πόλεων και η κοινωνική συνοχή.
Η έρευνα καταγράφει ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια οι δήμοι έχουν αναλάβει πλήθος νέων αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των οικονομικών τους πόρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: η πολιτική προστασία, η διαχείριση αδέσποτων ζώων, η ναυαγοσωστική κάλυψη, οι αποψιλώσεις για την αντιπυρική περίοδο, ο εσωτερικός έλεγχος, δράσεις δημόσιας υγείας, νέες υποχρεώσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και προστασίας του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση αποτελεί τον βασικό λόγο της σημερινής δημοσιονομικής πίεσης στους ΟΤΑ.

Ελλείψεις στο μόνιμο προσωπικό
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ανθρώπινο δυναμικό των δήμων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι: η πληρότητα των οργανικών θέσεων ανέρχεται μόλις στο 57,3%, 46.626 οργανικές θέσεις παραμένουν κενές, οι δαπάνες για έκτακτο προσωπικό αυξήθηκαν κατά 67,7% την περίοδο 2023-2025, παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις σε μηχανικούς, πληροφορικούς, προσωπικό υγείας και περιβάλλοντος.
Χρηματοδοτικό κενό 2,55 δισ. ευρώ
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης αφορά το συνολικό χρηματοδοτικό έλλειμμα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η εκτίμηση καταλήγει σε χρηματοδοτική απόκλιση 2,55 δισ. ευρώ, η οποία αναλύεται ως εξής:
-1,32 δισ. ευρώ αφορούν το λειτουργικό κόστος των δήμων (μισθολογικές αυξήσεις, ενεργειακό κόστος, αδέσποτα ζώα, ναυαγοσωστική κάλυψη κ.ά.).
-1,23 δισ. ευρώ αφορούν τις ανάγκες για συντήρηση και αναβάθμιση υποδομών, όπως σχολεία, οδικό δίκτυο, παιδικές χαρές και αθλητικές εγκαταστάσεις. Οι βασικές προτάσεις της μελέτης.
Η μελέτη προτείνει μέτρα θεσμικής και οικονομικής μεταρρύθμισης: σταδιακή αύξηση των ΚΑΠ ώστε να φθάσουν το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού.