Ενεργειακό «κραχ» προ των πυλών στην Ευρώπη λόγω καύσωνα: Πρωταθλήτρια στη ζήτηση ρεύματος η Ελλάδα

Το ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο δοκιμάζεται σκληρά, καθώς η ήπειρος πλήττεται από το τρίτο κύμα καύσωνα για φέτος.
Όπως μεταδίδει το Euronews.com, οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ο υδράργυρος ενδέχεται να αγγίξει τους 43 βαθμούς Κελσίου στην περιοχή της Μεσογείου αυτή την εβδομάδα, την ώρα που η Δυτική Ευρώπη προετοιμάζεται για θερμοκρασίες που αναμένεται να καταρρίψουν κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
H Γαλλία έχει ήδη θέσει περισσότερες από τις μισές περιοχές της (από τα συνολικά 96 διαμερίσματα) σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού για απειλητικές για τη ζωή συνθήκες, καλώντας τους πολίτες να αποφεύγουν την απευθείας έκθεση στον ήλιο και να επιδεικνύουν «απόλυτη επαγρύπνηση».
Στην άλλη πλευρά της Μάγχης, η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου προειδοποιεί ότι οι μέγιστες τιμές της θερμοκρασίας στη νότια Αγγλία ενδέχεται να φτάσουν τους 38 βαθμούς Κελσίου τις επόμενες ημέρες, ενώ αναμένονται και «επικίνδυνες» τροπικές νύχτες, κατά τις οποίες ο υδράργυρος δεν υποχωρεί κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου σε όλο το 24ωρο.
Ανάλογες συνθήκες ακραίας ζέστης αναμένουν η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελβετία, με τις υψηλές θερμοκρασίες να αρχίζουν ήδη να παραλύουν την καθημερινότητα.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, εκατοντάδες σχολεία έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους ή κλείνουν νωρίτερα, ενώ τα σιδηροδρομικά δρομολόγια σε πυκνοκατοικημένες πόλεις όπως το Παρίσι και οι Βρυξέλλες έχουν περιοριστεί για να μειωθεί ο κίνδυνος τεχνικών βλαβών. Στο Παρίσι, το μουσικό φεστιβάλ «Fete de la Musique» πραγματοποιήθηκε κανονικά το Σαββατοκύριακο, ωστόσο οι αρχές απαγόρευσαν την κατανάλωση αλκοόλ σε δημόσιους χώρους, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος αφυδάτωσης των πολιτών.
Υπάρχει όμως και μια άλλη, λιγότερο ορατή επίπτωση της ακραίας ζέστης που οι περισσότεροι παραβλέπουν: η καταπόνηση του ηλεκτρικού δικτύου.

Πώς οι ραγδαία αυξανόμενες θερμοκρασίες επηρεάζουν το ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης
Κατά τη διάρκεια των καυσώνων, η Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με κατακόρυφη αύξηση της κατανάλωσης ρεύματος λόγω της εκτεταμένης χρήσης ψυκτικών συστημάτων. Είναι ενδεικτικό ότι η ψύξη εσωτερικών χώρων -κυρίως μέσω κλιματιστικών και ανεμιστήρων- απορρόφησε περίπου το 7% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας το 2022.
«Ο κόσμος δοκιμάζεται από την ακραία ζέστη, γεγονός που πυροδοτεί την κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για ψύξη», είχε προειδοποιήσει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) ήδη από το 2023.
«Οι θερμοκρασίες που σπάνε κάθε ρεκόρ τροφοδοτούν τη ζήτηση για κλιματισμό και προκαλούν απότομες αυξήσεις στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας -κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο αυξημένων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, οι οποίες με τη σειρά τους κάνουν τον κόσμο ακόμα πιο ζεστό».
Στον καύσωνα των αρχών του καλοκαιριού του 2025, η Γαλλία κατέγραψε βραδινή αιχμή στην κατανάλωση ρεύματος που ήταν κατά 25% υψηλότερη από τον μέσο όρο της εποχής λόγω της χρήσης κλιματισμού, παρά το γεγονός ότι τα γαλλικά νοικοκυριά διαθέτουν σχετικά χαμηλά ποσοστά διείσδυσης κλιματιστικών συσκευών.

Πρωταθλήτρια στη ζήτηση ρεύματος η Ελλάδα
Η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών «Compare the Market» ανέλυσε δεδομένα από 85 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας, για να διαπιστώσει πώς μεταβάλλεται η ζήτηση κατά τους μήνες με ακραίες θερμοκρασίες.
Η μελέτη συνέκρινε τη ζήτηση κατά το θερμότερο 10% των μηνών κάθε χώρας με τη ζήτηση κατά τους μήνες με κανονικές για την εποχή θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως, καθώς η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας εκτινάσσεται κατά 38,62% σε περιόδους ακραίας ζέστης. Η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε επιπλέον 143,08 kWh ανά άτομο για κάθε μήνα με συνθήκες καύσωνα.
Στη δεύτερη θέση ακολουθεί το Μαυροβούνιο με αύξηση ζήτησης 22,49% και έπονται η Τουρκία (21,91%), η Κροατία (17,76%), η Ιταλία (14,22%) και η Ισπανία (8,86%).

Οι ευρωπαϊκές χώρες με τις μεγαλύτερες ετήσιες διακοπές ρεύματος
Όταν η συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά τη διαθέσιμη παραγωγή ή τα φυσικά όρια αντοχής του δικτύου, ενδέχεται να προκληθεί πτώση της συχνότητας του συστήματος, οδηγώντας σε μπλακ άουτ.
Βάσει των στοιχείων για τις διακοπές ρεύματος της τελευταίας πενταετίας, η «Compare the Market» ανέλυσε τη μέση διάρκεια των διακοπών καθώς και το εκτιμώμενο κόστος που επωμίζονται τα νοικοκυριά σε επιλεγμένες χώρες.
Μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών της μελέτης, η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μέση ετήσια διάρκεια διακοπών ρεύματος με 2,92 ώρες, ακολουθούμενη από τη Σλοβενία με 2,16 ώρες και την Ελλάδα με 1,63 ώρες.
«Αν και η Ιταλία παρουσιάζει μικρότερη μέση διάρκεια διακοπών σε σχέση με την Ελλάδα, ο μεγάλος αριθμός των νοικοκυριών της συνεπάγεται το υψηλότερο συνολικό ετήσιο κόστος μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που εξετάστηκαν», επισημαίνει η μελέτη.
«Οι διακοπές ρεύματος στην Ιταλία εκτιμάται ότι κοστίζουν στα νοικοκυριά περίπου 154,7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ σε απόσταση αναπνοής ακολουθεί η Πολωνία με 152,1 εκατομμύρια ευρώ.»
Τα μεγέθη αυτά προκύπτουν από τη συμβατική παραδοχή για την «αξία της απώλειας φορτίου» (Value of Lost Load) που χρησιμοποιείται στα ενεργειακά οικονομικά για την αποτίμηση των επιπτώσεων από την έλλειψη ηλεκτροδότησης (όπως η αλλοίωση τροφίμων, η απώλεια ψύξης/θέρμανσης, η διακοπή της σύνδεσης στο διαδίκτυο και η γενικότερη ταλαιπωρία) και δεν σχετίζονται με τα τοπικά τιμολόγια ρεύματος.
Μπορούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να θωρακίσουν το επιβαρυμένο δίκτυο;
Κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο του προηγούμενου έτους, η Ευρώπη ήρθε αντιμέτωπη με καύσωνα της τάξης των 40 βαθμών Κελσίου, ο οποίος προκάλεσε αύξηση της ημερήσιας ζήτησης ρεύματος έως και 14%. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τεχνικές διακοπές στη λειτουργία θερμικών σταθμών παραγωγής, οδήγησε σε διπλασιασμό ή και τριπλασιασμό των μέσων ημερήσιων χονδρεμπορικών τιμών ενέργειας.
Ωστόσο, σύμφωνα με το ενεργειακό think tank Ember, η παραγωγή-ρεκόρ από τα ηλιακά συστήματα της ΕΕ λειτούργησε ως σανίδα σωτηρίας, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του εφοδιασμού εν μέσω της κατακόρυφης αύξησης της ζήτησης.
«Στις ημέρες αιχμής του καύσωνα, η ηλιακή ενέργεια προσέφερε έως και 50 GW ισχύος μόνο στη Γερμανία, καλύπτοντας το 33% με 39% των αναγκών της χώρας», αναφέρει η Ember.
«Η Γερμανία διαθέτει συστήματα αποθήκευσης σε μπαταρίες ισχύος 14 GW και συστήματα αντλησιοταμίευσης 10 GW, τα οποία βοήθησαν στην αποθήκευση της πλεονάζουσας ηλιακής ενέργειας, ώστε να χρησιμοποιηθεί μετά τη δύση του ήλιου.»