Συγκρατημένη αισιοδοξία για τις τιμές στα καύσιμα: Πώς επηρεάζουν την Ελλάδα οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ

Με την τιµή της βενζίνης να έχει πέσει κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου (Brent) να κινείται κάτω από τα 80 δολ. το βαρέλι, αρχίζει να επιστρέφει το… χαµόγελο σε κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κυρίως στους καταναλωτές. Οι τελευταίοι στην παρούσα κρίση πλήρωσαν τη βενζίνη (µέση σταθµισµένη τιµή) ακόµα και 2,14 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης ακόµα και 2,11 ευρώ το λίτρο.
Πρόκειται για τιµές που δεν συνιστούν ιστορικά υψηλά για τη χώρα µας. Το ιστορικό υψηλό στην τιµή της βενζίνης κατεγράφη τον Ιούνιο του 2022, όταν η (µέση σταθµισµένη) τιµή της έφθασε τα 2,43 ευρώ το λίτρο. Στις Κυκλάδες η τιµή της βενζίνης την περίοδο εκείνη πλησίασε τα 2,7 ευρώ το λίτρο. Αναφερόµαστε στην απλή βενζίνη 95 οκτανίων, καθώς οι τιµές βενζίνης µεγαλύτερων οκτανίων είχαν φτάσει ακόµα πιο ψηλά.

Η πορεία των τιμών της βενζίνης και του πετρελαίου
Παράγοντες της αγοράς εκτιµούν ότι η παρούσα ενεργειακή κρίση δεν είναι η ίδια µε εκείνη του 2022, παρόλο που η διεθνής τιµή του πετρελαίου κινήθηκε σε επίπεδα παρόµοια, σχεδόν 120 ευρώ το βαρέλι. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Κέντρου Προγραµµατισµού και Οικονοµικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) και οµότιµος καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών, Παναγιώτης Πετράκης, η παρούσα κρίση δεν έχει καµία σχέση µε την προηγούµενη του 2022. Τόσο στις απαρχές της όσο και στην εξέλιξή της.

Το 2022 ήταν διαφορετική η φύση της κρίσης
«Το ’22 ήταν διαφορετική η φύση της κρίσης, γιατί ήταν η Ευρώπη που βρέθηκε χωρίς ενεργειακά αποθέµατα, τα οποία θα έπρεπε να τα αναπληρώσει ή να τα συντηρήσει. Το µεγάλο πρόβληµα ήταν ότι δεν υπήρχαν εύκολες εναλλακτικές λύσεις». Το δεύτερο µεγαλύτερο πρόβληµα ήταν και η ίδια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η οποία για ένα µεγάλο διάστηµα, 6-8 µηνών, έµεινε άπραγη, κρατώντας µηδενικά επιτόκια. Στη συνέχεια, δε, όπως σηµειώνει ο πρόεδρος του ΚΕΠΕ, έκανε το δεύτερο λάθος: να πάει το εκκρεµές στην άλλη πλευρά και αυξάνοντας υπέρµετρα το βασικό επιτόκιο δανεισµού δηµιούργησε άλλου είδους προβλήµατα, κυρίως ανα πτυξιακά. Στην παρούσα φάση, έχουµε µια άµεση απόκριση στην πληθωριστική πίεση. «Τώρα αρχίζουν να εµφανίζονται οι πιέσεις στον πληθωρισµό και, αν προσέξατε, η ΕΚΤ αύξησε το βασικό επιτόκιο», λέει ο πρόεδρος του ΚΕΠΕ, σηµειώνοντας ότι «η αµερικανική Fed, από την οποία θα ανέµενε κάποιος λόγω Τραµπ να µειώσει τα επιτόκια, τελικά τα διατήρησε αµετάβλητα».

Πότε θα επιστρέψει η ομαλότητα στις τιμές
Τα παραπάνω δεν σηµαίνουν ότι έχει επιστρέψει η οµαλότητα στην αγορά ή ότι θα έχουµε µια άµεση επιστροφή του πετρελαίου στις τιµές που ήταν πριν από την 1η Μαρτίου 2026. Κάτι τέτοιο στα σενάρια του ΚΕΠΕ εντοπίζεται, «αν όλα πάνε καλά και δεν έχουµε πισωγυρίσµατα στη συµφωνία των εµπλεκοµένων στον πόλεµο του Κόλπου», στα µέσα του 2027. Η συµφωνία ΗΠΑ – Ιράν οδήγησε σε πτώση της διεθνούς τιµής του πετρελαίου από 87 δολ. στο τέλος της περασµένης εβδοµάδας στα 78 δολ. την περασµένη Πέµπτη. Στο υποτιθέµενο σενάριο που όλα πάνε καλά, η συµφωνία θα υλοποιηθεί και οι εχθροπραξίες θα σταµατήσουν, τέσσερα είναι τα ενδεχόµενα που θα κρατήσουν το πετρέλαιο ψηλά.

Οι 4 κρίσιμοι παράγοντες
Σύµφωνα µε τον κ. Πετράκη, για τους επόµενους µήνες η τιµή του αναµένεται να κινηθεί στα 80 έως 90 ευρώ και προς την κατεύθυνση αυτή θα συµβάλουν τέσσερις βασικοί παράγοντες:
Η αβεβαιότητα για το µέγεθος της καταστροφής που έχουν υποστεί οι µονάδες παραγωγής και διακίνησης ενεργειακών αγαθών των χωρών του Κόλπου.
Η αβεβαιότητα της αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορµούζ και της εξοµάλυνσης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η υψηλή ζήτηση που προκαλεί η ανάγκη αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεµάτων πετρελαίου πολλών χωρών, που τα κατανάλωσαν κατά την περίοδο της κρίσης του Περσικού Κόλπου.
Η υψηλή ζήτηση σε ενεργειακά αγαθά που προ καλείται λόγω καλοκαιριού ειδικά στην ανεπτυγµένη ?ύση και την Ευρώπη, όπου η εποχή ξεκίνησε µε καύσωνες.

Τι λέει ο πρόεδρος του ΚΕΠΕ
«Μην περιµένουµε να φτάσουν οι τιµές του πετρελαίου στα 60 ή 65 δολάρια», λέει ο πρόεδρος του ΚΕΠΕ. «Αν όλα πάνε καλά», προσθέτει, «θα πρέπει να το περιµένουµε αυτό µέσα στο 2027. Αλλιώς, θα συνεχίσουµε να κινούµαστε κάπου µεταξύ 80 και 90 δολ. το βαρέλι». Το κακό στην ιστορία είναι ότι για τα µη ενεργειακά αγαθά τώρα ξεκινά η διαδικασία διάχυσης του αυξηµένου κόστους που σηµειώθηκε τους προηγούµενους µήνες και συνεχίζει να υφίσταται στις τιµές των ενεργειακών αγαθών. Το αισιόδοξο είναι ότι, σύµφωνα µε τις προβλέψεις του ΚΕΠΕ, ο πληθωρισµός στην Ελλάδα δεν αναµένεται να αυξηθεί άλλο πέρα από τα (µηνιαία) επίπεδα του 5% έως 5,5%. Ωστόσο, προβλέπει ότι θα συνεχίσει να κινείται στα επίπεδα αυτά, διαµορφώνοντας τελικά έναν ετήσιο πληθωρισµό της τάξης του 3,6% έως 3,8%, σηµαντικά αυξηµένο από πέρυσι, όταν έκλεισε στο 2,5%. Η µεταβολή αυτή αναµφίβολα θα βάλει σε πίεση τα νοικοκυριά, τα οποία ήδη δυσανασχετούν µε τα επίπεδα ακρίβειας που έχει διαµορφώσει η προηγούµενη κρίση. Σηµειώνεται ότι από τα µέσα του 2021, όταν ο πληθωρισµός άρχισε να αυξάνεται, ο συσσωρευµένος πληθωρισµός ανήλθε πάνω από 26% έως σήµερα, ενώ στα τρόφιµα και τη στέγαση πλησιάζει το 40%. Συγκεκριµένα, οι δαπάνες στέγασης τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν ανατιµηθεί, σύµφωνα µε την ΕΛ.ΣΤΑΤ., κατά 39,5% και τα τρόφιµα κατά 38%.