Πλασματικά έτη: Ποιοι μπορούν να «κλειδώσουν» σύνταξη στα 62 και πόσο κοστίζει η εξαγορά

Σε βασικό εργαλείο για ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη αλλά και για ενίσχυση του τελικού ποσού της σύνταξης εξελίσσεται η εξαγορά πλασματικών ετών, καθώς σχεδόν ένας στους δύο ασφαλισμένους εξετάζει πλέον αυτή τη δυνατότητα. Η αναγνώριση πρόσθετου ασφαλιστικού χρόνου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη όταν οδηγεί είτε στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος είτε στη συμπλήρωση της απαιτούμενης 40ετίας για συνταξιοδότηση στα 62.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι ασφαλισμένοι εξαγοράζουν κατά μέσο όρο τρία έως τέσσερα πλασματικά έτη, με το μηνιαίο κόστος να κινείται περίπου στα 220 ευρώ, ανάλογα πάντως με τις αποδοχές τους. Η δυνατότητα αποχώρησης στα 62 αφορά κυρίως όσους διαθέτουν ήδη 33-34 πραγματικά έτη ασφάλισης και μπορούν, με την προσθήκη πλασματικού χρόνου, να φτάσουν συνολικά στα 40 χρόνια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αξιοποίηση πλασματικών ετών μπορεί να μειώσει ακόμη και κατά επτά χρόνια το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιλογή για τους παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993, καθώς η αναγνώριση πρόσθετου χρόνου μπορεί να επηρεάσει άμεσα το πότε αποκτούν δικαίωμα συνταξιοδότησης.

Το κόστος μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού
Η επιλογή, ωστόσο, έχει σημαντικό οικονομικό βάρος. Το ποσό της εξαγοράς υπολογίζεται κατά κανόνα στο 20% των μεικτών αποδοχών του μήνα πριν από την υποβολή της αίτησης.
Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ από την 1η Απριλίου 2026 ανέβασε και την ελάχιστη επιβάρυνση για την αναγνώριση πλασματικού χρόνου. Το σχετικό κόστος διαμορφώνεται πλέον στα 184 ευρώ τον μήνα ή στα 2.208 ευρώ για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.
Γι’ αυτό οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν προσεκτικό σχεδιασμό πριν από κάθε αίτηση. Η εξαγορά δεν είναι αυτονόητα συμφέρουσα και καλό είναι να πραγματοποιείται όταν υπάρχει σαφής εικόνα ότι οδηγεί πράγματι σε συνταξιοδοτικό όφελος. Συχνά προτείνεται η σχετική απόφαση να λαμβάνεται όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται σχετικά κοντά στη συνταξιοδότηση, ώστε να γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον χρόνο που του λείπει.

Τι αλλάζει με τα 3.600 ένσημα
Νέα δεδομένα δημιουργούν και οι τελευταίες διευκρινίσεις του ΕΦΚΑ σχετικά με την προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης. Όπως αποσαφηνίζεται, η συγκεκριμένη προϋπόθεση δεν εφαρμόζεται οριζόντια σε όλους τους ασφαλισμένους που επιθυμούν να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο.
Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική για ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη σύνταξη, αλλά και για εκείνους των οποίων παλαιότερες αιτήσεις είχαν απορριφθεί αποκλειστικά επειδή δεν είχαν συμπληρώσει τις 3.600 ημέρες.
Εφόσον εμπίπτουν στις κατηγορίες που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, μπορούν να ζητήσουν επανεξέταση της περίπτωσής τους από τον ΕΦΚΑ. Καθοριστικό παραμένει το ασφαλιστικό ιστορικό κάθε ενδιαφερομένου και η ειδική συνταξιοδοτική διάταξη στην οποία υπάγεται.

Ποιοι μπορούν να αξιοποιήσουν τα πλασματικά έτη
Το ισχύον πλαίσιο παρέχει σε πολλές κατηγορίες ασφαλισμένων τη δυνατότητα αναγνώρισης πρόσθετου χρόνου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται γονείς ανηλίκων και τρίτεκνοι στο Δημόσιο, μητέρες ανηλίκων στο πρώην ΙΚΑ, σε ΔΕΚΟ και τράπεζες, καθώς και δημόσιοι υπάλληλοι που επιδιώκουν τη συμπλήρωση 35ετίας, 36ετίας ή 37ετίας.
Δυνατότητα εξαγοράς έχουν επίσης ασφαλισμένοι των πρώην ΕΤΑΑ και ΟΑΕΕ, εργαζόμενοι σε βαρέα επαγγέλματα, αλλά και ασφαλισμένοι όλων των Ταμείων που χρειάζονται πρόσθετο χρόνο για να συμπληρώσουν 40 έτη και να αποχωρήσουν στα 62 αντί στα 67.
Υπάρχουν, πάντως, διαφοροποιήσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Για συγκεκριμένες περιπτώσεις στο Δημόσιο μπορεί να αναγνωριστεί μεγαλύτερος πλασματικός χρόνος, ενώ στον ιδιωτικό τομέα τα όρια και οι κατηγορίες αναγνωριζόμενου χρόνου είναι περισσότερο περιορισμένα.

Στο τραπέζι αλλαγές και για τις επικουρικές
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει μια νέα παρέμβαση για ασφαλισμένους που δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν την απαιτούμενη 15ετία στην επικουρική ασφάλιση.
Το υπό εξέταση σενάριο προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης τριών έως πέντε πλασματικών ετών, ώστε άτομα με 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης να μπορέσουν να φτάσουν στο ελάχιστο όριο των 15 ετών ή 4.500 ημερών που απαιτείται σήμερα για τη χορήγηση επικουρικής σύνταξης.
Σήμερα τέτοια δυνατότητα δεν υφίσταται. Εφόσον η ρύθμιση υιοθετηθεί, το κόστος ενδέχεται να συνδεθεί με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία ανέρχεται σε 6% των αποδοχών, με 3% να αντιστοιχεί στον εργαζόμενο και 3% στον εργοδότη.
Από μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσαν να ωφεληθούν κυρίως ασφαλισμένοι με διακεκομμένη επαγγελματική πορεία ή με χρόνια κατά τα οποία δεν είχαν επικουρική κάλυψη. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες που αργότερα έγιναν μισθωτοί, γιατροί που διορίστηκαν στο ΕΣΥ, εκπαιδευτικοί που ξεκίνησαν ως ελεύθεροι επαγγελματίες και εργαζόμενοι με μορφές απασχόλησης για τις οποίες δεν καταβάλλονταν επικουρικές εισφορές.
Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς οι επικουρικές συντάξεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις, ενώ δεν έχουν λάβει αυξήσεις εδώ και χρόνια. Η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικού χρόνου θα μπορούσε επομένως να ανοίξει την πόρτα της επικουρικής σύνταξης σε χιλιάδες ασφαλισμένους που σήμερα μένουν εκτός.