Ενεργειακή ακρίβεια: Στο τραπέζι σχέδιο για πρόσθετα μέτρα

– Ποιες οι προϋποθέσεις και τι αφορούν

Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο πρόσθετων μέτρων για την ενεργειακή ακρίβεια, καθώς το οικονομικό επιτελείο αξιολογεί την πορεία των τιμών και τις δυνατότητες του προϋπολογισμού, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στη συζήτηση για την ακρίβεια που σοβεί λόγω της κατάστασης στην αγορά καυσίμων διεθνώς, περιλαμβάνονται μέτρα όπως η πρόσθετη στήριξη στην αντλία, η ενίσχυση της θέρμανσης και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Η μορφή και το ύψος της επιπλέον βοήθειας παραμένουν ανοιχτά, ενώ πάντα στο τραπέζι παραμένει η συζήτηση για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.

Οι προϋποθέσεις για πρόσθετη στήριξη
Ωστόσο, οι επόμενες κινήσεις δεν είναι δεδομένες καθώς θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των διεθνών τιμών και το κόστος κάθε μέτρου. Η κυβέρνηση έχει ορίσει ότι οι παρεμβάσεις θα εξετάζονται ανά δεκαπενθήμερο. Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, παραμένει ανοιχτό πόση επιπλέον βοήθεια μπορεί να δοθεί και για πόσο χρόνο.
Πέραν τούτου, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν κρύβει πως υπάρχουν εφεδρείες του προϋπολογισμού και προβλέψεις για δυσμενέστερα σενάρια, οι οποίες αναμένεται να αποτυπωθούν στο προσχέδιο προϋπολογισμού της επόμενης εβδομάδας, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται συγκεκριμένο ποσό.
Θα πρέπει να σημειωθεί πως από «ταμειακής» άποψης η δυνατότητα στήριξης μέσα από εθνικούς πόρους παραμένει διαθέσιμη, αρκεί να παραμένει εντός των ισχυόντων δημοσιονομικών κανόνων. Επ’ αυτού, θα ήταν καθοριστική μια θετική ευρωπαϊκή απόφαση η οποία θα μπορούσε να διευρύνει αυτό το περιθώριο, με τους όρους που θα συμφωνηθούν.

Τι ζητά η Αθήνα από τις Βρυξέλλες
Σε αυτό το πλαίσιο, με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε να εξεταστούν επιλογές για πρόσθετη έκτακτη ευελιξία στα κράτη μέλη, με την επιστολή να κοινοποιείται και στον πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη.
Η πρόταση περιλαμβάνει την αξιοποίηση των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ από τις ανατιμήσεις της ενέργειας για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Παράλληλα, ζητείται να εξαιρούνται προσωρινά μέτρα στήριξης από τους σχετικούς δημοσιονομικούς υπολογισμούς, έως ένα συγκεκριμένο όριο.
Ωστόσο, για να εφαρμοστεί μια τέτοια εξαίρεση χρειάζεται απόφαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εφόσον υπάρξει συμφωνία, καθοριστικά θα είναι το ύψος, η διάρκεια και οι παρεμβάσεις που θα καλύπτει. Αυτά τα στοιχεία παραμένουν προς συζήτηση.
Σε κάθε περίπτωση, ο υπουργός Οικονομικών έχει προαναγγείλει ότι το ζήτημα του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου θα τεθεί στο επόμενο Eurogroup και στη συνέχεια σε επίπεδο ηγετών.

Από πού προκύπτουν τα 905 εκατ. ευρώ
Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026, τα έσοδα ΦΠΑ ξεπέρασαν τον στόχο του προϋπολογισμού κατά 905 εκατ. ευρώ, αφού εξαιρεθεί η ειδική είσπραξη από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Πρόκειται για την υπεραπόδοση του συνόλου του ΦΠΑ.
Είναι προφανές, πως η υπέρβαση του στόχου των εσόδων δεν αυξάνει αυτόματα το περιθώριο για νέες επιδοτήσεις. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν συμφωνημένη πορεία αύξησης των καθαρών δαπανών. Μια πρόσθετη ενίσχυση εξακολουθεί να υπολογίζεται στις δαπάνες, ακόμη και αν χρηματοδοτείται από περισσότερα έσοδα ΦΠΑ.
Με το ισχύον πλαίσιο, η κυβέρνηση μπορεί να αξιοποιεί διαθέσιμα περιθώρια ή να ανακατανέμει δαπάνες αλλά για να αξιοποιηθεί εκτάκτως ένα μέρος ή όλο το ποσό των 905 εκατ. ευρώ, απαιτείται συζήτηση και απόφαση σε επίπεδο Βρυξελλών.

Τι έχει ανακοινωθεί για καύσιμα και θέρμανση
Παρ’ όλ’ αυτά, στο πετρέλαιο κίνησης έχει ήδη ανακοινωθεί η αύξηση της κρατικής επιδότησης από 10 σε 15 λεπτά το λίτρο για το διάστημα από 1 έως 15 Οκτωβρίου. Μαζί με την έκπτωση των 5 λεπτών από τα διυλιστήρια, η συνολική ελάφρυνση προβλέπεται στα 20 λεπτά. Το δημοσιονομικό κόστος για το δεκαπενθήμερο εκτιμάται σε 20 εκατ. ευρώ.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης έχει προαναγγελθεί επιδότηση στην αντλία και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με ανακοινώσεις στις 14 Οκτωβρίου. Τα ποσά δεν έχουν οριστικοποιηθεί, καθώς θα ληφθούν υπόψη οι τιμές κοντά στην έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου, στις 15 Οκτωβρίου.

Το χρονοδιάγραμμα για τις ρυθμίσεις χρεών
Παράλληλα, στόχος της κυβέρνησης είναι να ψηφιστούν μέσα στον Οκτώβριο η ρύθμιση των 120 δόσεων και οι αλλαγές για τους servicers.
Το πλαίσιο των 120 δόσεων αφορά οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, που δεν ήταν σε ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα ένταξης όσων βρίσκονται στις 72 δόσεις, με αίτησή τους. Η ελάχιστη δόση ορίζεται στα 30 ευρώ, το επιτόκιο στο 5,84% και η προθεσμία αιτήσεων στις 30 Ιουνίου 2027.
Για τους servicers, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει πλαφόν 15% στην προκαταβολή μιας ρύθμισης και πάγωμα τόκων, αν δεν δοθούν πλήρη στοιχεία της οφειλής μέσα σε 45 ημέρες. Προβλέπονται επίσης αυστηρότερος έλεγχος, κυρώσεις και πρόστιμα έως 500.000 ευρώ για παραβιάσεις των κανόνων.