Έρχεται… τσουχτερός χειμώνας: Εκτόξευση έως 70% στο πετρέλαιο θέρμανσης και 40% στο αέριο – Τα μέτρα που εξετάζονται

Ο φετινός χειμώνας αναμένεται… τσουχτερός, καθώς οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο σκηνικό με το κόστος της θέρμανσης, των μετακινήσεων και των λογαριασμών ρεύματος να «εκτοξεύεται».
Το Brent, που έκλεισε χθες (14/9) στα 106 δολάρια το βαρέλι και σήμερα, Τρίτη (15/9), κινείται πάνω από τα 107 δολάρια, προμηνύει μια ακριβή πρεμιέρα για το πετρέλαιο θέρμανσης. Η διάθεσή του αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου, με την τιμή να εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 1,80 έως 1,90 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,10 ευρώ πέρυσι. Η διαφορά αντιστοιχεί σε ανατίμηση 64% έως 70%, καθιστώντας την πρώτη παραγγελία του χειμώνα δυσβάσταχτη για αρκετά νοικοκυριά.
Ισχυρές πιέσεις καταγράφονται και στα καύσιμα κίνησης. Στις 13 Σεπτεμβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έφτασε τα 2,149 ευρώ το λίτρο, ενώ το ντίζελ κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,108 ευρώ. Οι αυξήσεις επιβαρύνουν οδηγούς, μεταφορικές εταιρείες και επιχειρήσεις, με το υψηλότερο ενεργειακό κόστος να περνά σταδιακά στην παραγωγή, στη διακίνηση των προϊόντων και στις τιμές των καταναλωτικών αγαθών.

Τι εξετάζει η κυβέρνηση
Η επιδείνωση του ενεργειακού περιβάλλοντος επαναφέρει τη συζήτηση για κρατικές παρεμβάσεις. Οι πρατηριούχοι ζητούν να εφαρμοστεί επιδότηση απευθείας στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης, ώστε η στήριξη να αποτυπωθεί από την πρώτη προμήθεια των καταναλωτών.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης τοποθέτησε τη σχετική συζήτηση χρονικά στον Οκτώβριο, διαβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση θα παρέμβει εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο. Όπως δήλωσε: «Αυτή τη στιγμή, θυμίζω ότι το ντίζελ επιδοτείται στην αντλία. Αρα τον Οκτώβριο, όταν θα φτάσουμε στη συζήτηση για το πετρέλαιο θέρμανσης, εδώ θα είμαστε και θα την κάνουμε -και από άλλη θέση ως χώρα», δηλώνοντας ότι η κυβέρνηση θα στηρίξει τους πολίτες με κάθε τρόπο.
Παράλληλα, στο κυβερνητικό επιτελείο εξετάζεται η παράταση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης μετά τη λήξη της τον Σεπτέμβριο, αλλά και η συνέχιση των εκπτώσεων που παρέχουν τα δύο διυλιστήρια στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ο επανασχεδιασμός του επιδόματος θέρμανσης, με στόχο να αυξηθεί το ύψος της ενίσχυσης και να ενταχθούν περισσότεροι δικαιούχοι. Την προηγούμενη περίοδο, το επίδομα κυμαινόταν από 100 έως 800 ευρώ, ενώ στις περιοχές όπου επικρατούν ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορούσε να ανέλθει έως τα 1.200 ευρώ.
Ανοιχτό παραμένει, τέλος, το ενδεχόμενο νέων επιδοτήσεων στα καύσιμα και στην ηλεκτρική ενέργεια. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει δηλώσει ότι «τα μέτρα που ίσχυαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο θα εξεταστούν και πρέπει να περιμένουμε κάποιες εξελίξεις». Αναφερόμενος στη φιλοσοφία των παρεμβάσεων, υπογράμμισε ότι η χώρα δεν μπορεί να επηρεάσει τις γεωπολιτικές εξελίξεις που καθορίζουν τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, έχει όμως τη δυνατότητα να δημιουργήσει «ανάχωμα» και να περιορίσει τις συνέπειές τους για τους πολίτες.

Το φυσικό αέριο ανεβάζει τον πήχη στο ρεύμα
Ανάλογη με τις αυξήσεις στα καύσιμα είναι και η εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, καθώς η τιμή στον κόμβο συναλλαγών TTF έκλεισε χθες κοντά στα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν αέριο για τη θέρμανσή τους, η επιβάρυνση σε σύγκριση με την περυσινή περίοδο υπολογίζεται ότι μπορεί να αγγίξει τουλάχιστον το 40%.
Η άνοδος του φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα και την ηλεκτροπαραγωγή. Για σήμερα, 15 Σεπτεμβρίου, η τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας διαμορφώνεται στα 170,25 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από 186,76 ευρώ χθες. Παρά τη μικρή ημερήσια υποχώρηση, η χονδρεμπορική αγορά εξακολουθεί να κινείται σε ένα παρατεταμένο ανοδικό σερί, με τις τιμές να παραμένουν εξαιρετικά υψηλές, όπως γράφει η imerisia.gr.
Η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου βρίσκεται ήδη κοντά στα 160 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας αύξηση περίπου 20% σε σχέση με τον Αύγουστο. Μολονότι η ελληνική χονδρεμπορική αγορά παραμένει φθηνότερη από αρκετές άλλες ευρωπαϊκές αγορές, η πίεση στη λιανική δεν υποχωρεί. Εφόσον το φυσικό αέριο και η χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα, οι προμηθευτές θα δυσκολευτούν να αποφύγουν νέες αυξήσεις στα κυμαινόμενα, «πράσινα» τιμολόγια των επόμενων μηνών.
Οι φόβοι για νέα κρίση στην αγορά LNG
Στις ήδη δυσμενείς συνθήκες προστίθεται η αβεβαιότητα για την επάρκεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι η σχεδιαζόμενη πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να οξύνει περαιτέρω την ενεργειακή κρίση και να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών.
Ο επικεφαλής της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, επισήμανε την περασμένη εβδομάδα στο Bloomberg ότι οι συνθήκες στην αγορά LNG γίνονται ολοένα πιο κρίσιμες και παραπέμπουν πλέον στην περίοδο από τα τέλη του 2022 έως τις αρχές του 2023, όταν η προηγούμενη ενεργειακή κρίση είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της.
Η προειδοποίηση ενισχύεται από το γεγονός ότι κυβερνήσεις και επιχειρήσεις περιόρισαν τις αγορές φυσικού αερίου στη διάρκεια του καλοκαιριού. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σήμερα μόλις στο 67% της συνολικής χωρητικότητάς τους. Η Ευρώπη χρειάζεται πλέον να εξασφαλίσει σημαντικές επιπλέον ποσότητες πριν από τον χειμώνα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή κρατούν τόσο το πετρέλαιο όσο και το LNG υπό συνεχή γεωπολιτική πίεση.
Αναλυτές θεωρούν πιθανό οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου να ξεπεράσουν ξανά τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η επιβεβαίωση ενός τέτοιου σεναρίου θα αύξανε όχι μόνο τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, αλλά και τους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Διπλή απειλή για τις ενεργειακές ροές
Καθοριστικό ρόλο στο νέο κύμα ανατιμήσεων διαδραματίζει η περιορισμένη λειτουργία του αγωγού Ανατολής – Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, μετά το πρόσφατο πλήγμα σε κρίσιμη εγκατάστασή του. Ο συγκεκριμένος αγωγός αποτελεί τη βασική εναλλακτική διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, σε περίπτωση που η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ καταστεί επικίνδυνη.
Η αποκατάσταση των ζημιών εκτιμάται ότι θα χρειαστεί αρκετές εβδομάδες, με τις επισκευές να ενδέχεται να διαρκέσουν έως και πέντε εβδομάδες. Εάν η εξαγωγική δυνατότητα του Ριάντ δεν επανέλθει γρήγορα, δημιουργείται κίνδυνος απώλειας ποσότητας που αντιστοιχεί έως και στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την ενίσχυση της παρουσίας των Χούθι, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, σε κρίσιμα σημεία γύρω από το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η εξέλιξη θέτει υπό πίεση και τη δυτική θαλάσσια οδό των σαουδαραβικών εξαγωγών, δημιουργώντας ακόμη ένα εμπόδιο στις ενεργειακές ροές, πέρα από τον κίνδυνο στα Στενά του Ορμούζ.