Κληρονομιές: Ψηφιακή πλατφόρμα για τους κληρονόμους – Διπλή προστασία για αφανή χρέη και γραφειοκρατεία

Ενα νέο ψηφιακό εργαλείο ετοιμάζει το υπουργείο Δικαιοσύνης, ώστε οι κληρονόμοι άμεσα, με λίγα μόνο κλικ, να μπορούν να έχουν στα χέρια τους την «ακτινογραφία» της κληρονομιάς.
Λίγες μέρες μετά την πλήρη εφαρμογή του νέου κληρονομικού δικαίου, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης (Γιώργος Φλωρίδης και Ιωάννης Μπούγας) ανακοίνωσε τη δημιουργία Κεντρικής Ψηφιακής Πλατφόρμας Κληρονομιάς. Με αυτό τον τρόπο επιχειρείται να μπει τέλος στον «Γολγοθά» της γραφειοκρατίας, που πολύ συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι οι κληρονόμοι μέχρι να συγκεντρώσουν όλα τα αναγκαία έγγραφα και να διαπιστώσουν αν τελικά αυτά που κληρονομούν είναι ή όχι μόνο χρέη.
Η δημιουργία και η λειτουργία της πλατφόρμας ισοδυναμούν με περαιτέρω με απλούστευση όλων των διαδικασιών, ώστε σε περίπτωση που το παθητικό της κληρονομιάς, δηλαδή τα χρέη της, είναι μεγαλύτερο από το ενεργητικό της να ξεκινά το ταχύτερο δυνατόν και η διαδικασία της εκκαθάρισης, όπως προβλέπεται με τις διατάξεις του νέου κληρονομικού δικαίου.
Με την προωθούμενη νομοθετική ρύθμιση ο πολίτης θα μπορεί επί της ουσίας να προστατεύεται από κρυφά βάρη της κληρονομιάς, που όπως έχει δείξει η έως τώρα δικαστηριακή πρακτική, οδηγούν τους κληρονόμους σε αδιέξοδο.
Βασικός πυλώνας του νομοθετικού πλαισίου είναι η δημιουργία Κεντρικής Ψηφιακής Πλατφόρμας Κληρονομιάς, στην οποία θα μπορούν να μπαίνουν ηλεκτρονικά οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι και να αποκτούν ταχύτατα και με σαφήνεια την πλήρη περιουσιακή εικόνα που αποκτούν.
Οπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Δικαιοσύνης, «οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι θα αποκτούν, με μία μόνο αίτηση, πρόσβαση σε μια ενιαία ψηφιακή πύλη. Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει δεδομένα από τη φορολογική διοίκηση, τα τραπεζικά ιδρύματα, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα υποθηκοφυλακεία/κτηματολογικά γραφεία».
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο πολίτης σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα θα αποκτά πλήρη εικόνα της κληρονομιάς και δεν θα χρειάζεται να προσφεύγει ξεχωριστά σε κάθε υπηρεσία για να συγκεντρώσει όλα τα δεδομένα των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομιάς. Σύμφωνα μάλιστα με αρμόδιες πηγές, ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στη διασυνδεσιμότητα της πλατφόρμας, ώστε η εικόνα που θα προκύπτει από αυτή να είναι όσο το δυνατόν πλησιέστερη στη συνολική κατάσταση της κληρονομιάς.
Σε ό,τι αφορά την πιστοποίηση των κληρονόμων, που είναι και η αναγκαία προϋπόθεση για να καταχωρισθούν στην πλατφόρμα αυτή σε περίπτωση εξ αδιαιρέτου κληρονόμων, θα προκύπτει από τη ληξιαρχική πράξη θανάτου και το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, ενώ στην περίπτωση ύπαρξης διαθήκης από την προσκόμιση αυτής και τη δημοσίευσή της στο Μητρώο Διαθηκών.
Με τον τρόπο αυτό ο κληρονόμος θα μπορεί να έχει άμεσα καθολική απεικόνιση του ενεργητικού και παθητικού της κληρονομιάς.

Τι θα μαθαίνουν οι κληρονόμοι
Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν πληροφόρηση που θα περιλαμβάνει:
Ενεργητικό: Ακίνητη περιουσία, τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά προϊόντα και εταιρικά μερίδια.
Παθητικό: Οφειλές προς το Δημόσιο (ΑΑΔΕ, e-EFKA), δάνεια και κάρτες σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και λοιπά βεβαιωμένα χρέη προς τρίτους.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι για όλες τις σχετικές διαδικασίες θα τηρούνται πρωτόκολλα και δικλίδες ασφαλείας σύμφωνα με τις αυστηρότερες προδιαγραφές προστασίας προσωπικών δεδομένων (GDPR).
Στην ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης αναφέρεται επίσης πως «στόχος της νέας ρύθμισης είναι η πλήρης διαφάνεια, η μείωση της γραφειοκρατίας και η προστασία των πολιτών από αφανή χρέη». Μέχρι σήμερα, η αναζήτηση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης ενός κληρονομούμενου αποτελούσε μια χρονοβόρα και δαιδαλώδη διαδικασία, που συνεπαγόταν συχνά για τους κληρονόμους τον κίνδυνο ακούσιας αποδοχής χρεών. Με το νέο νομικό πλαίσιο, θα θεσπιστούν ψηφιακά εργαλεία και ενιαίες διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν την ταχύτατη απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης.
Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, το υπουργείο Δικαιοσύνης ανέθεσε σε Ομάδα Εργασίας, η οποία απαρτίζεται από διακεκριμένους νομικούς, δικαστικούς λειτουργούς και υπηρεσιακά στελέχη, υπό την προεδρία του καθηγητή της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεωργίου Λέκκα, τη διαμόρφωση κατάλληλου νομικού πλαισίου ώστε οι πολίτες, με ταχείες και αποτελεσματικές διαδικασίες, να πληροφορούνται το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομιάς.
Με τη μεταρρύθμιση αυτή, το υπουργείο Δικαιοσύνης, όπως επισημαίνει, «κάνει ένα ακόμα αποφασιστικό βήμα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, στηρίζοντας έμπρακτα τον πολίτη, στοχεύοντας στην ενίσχυση της διαφάνειας, την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και την εμπέδωση της ασφάλειας του δικαίου στις κληρονομικές σχέσεις, προσαρμόζοντας το κληρονομικό δίκαιο στις κοινωνικές απαιτήσεις με αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών δυνατοτήτων».