Λία Ρογγανάκη: Όταν η φροντίδα γίνεται ασφάλεια – 17 Σεπτεμβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή μας που η υγεία παύει να είναι κάτι αυτονόητο. Μια διάγνωση, μια ξαφνική αδιαθεσία, μια εξέταση που περιμένουμε με αγωνία ή μια θεραπεία που πρέπει να ακολουθήσουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορούν να αλλάξουν μέσα σε λίγα λεπτά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και το μέλλον μας. Εκείνη τη στιγμή ο άνθρωπος δεν χρειάζεται μόνο ιατρική γνώση, χρειάζεται να αισθανθεί ότι βρίσκεται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, ότι κάποιος τον ακούει και τον προσέχει .
Η ασφάλεια του ασθενούς είναι ίσως η πιο ουσιαστική έκφραση της ποιότητας στην υγεία. Δεν αφορά μόνο μια σωστή διάγνωση ή μια σωστά χορηγημένη θεραπεία. Αφορά όλα όσα συμβαίνουν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια ιατρική πράξη. Αφορά την πρόληψη, την έγκαιρη αναγνώριση ενός προβλήματος, την επικοινωνία, τη σωστή ενημέρωση, τη συνεργασία των ανθρώπων που συμμετέχουν στη φροντίδα και κυρίως την αίσθηση ότι ο ασθενής δεν είναι μόνος απέναντι στην ασθένειά του.
Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν μιλάμε για ανθρώπους που ζουν με χρόνια νοσήματα. Η φροντίδα τους δεν περιορίζεται σε μια επίσκεψη ή σε μια θεραπεία. Είναι μια συνεχής πορεία που περνά από διαφορετικούς επαγγελματίες υγείας, εξετάσεις, φάρμακα, επανελέγχους και πολλές φορές από διαφορετικές δομές υγείας. Όσο μεγαλύτερη γίνεται αυτή η διαδρομή, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ανάγκη να υπάρχει συνέχεια και συνέπεια στη φροντίδα.
Η ασφάλεια όμως δεν είναι ευθύνη μόνο εκείνου που παρέχει τη φροντίδα. Είναι και δικαίωμα και συμμετοχή του ίδιου του ασθενούς. Είναι σημαντικό να γνωρίζει την πάθησή του, να κατανοεί τη θεραπεία του, να ρωτά όταν κάτι δεν είναι σαφές. Ο ασθενής χρειάζεται να γνωρίζει τα φάρμακά του, να κατανοεί γιατί τα λαμβάνει, να ενημερώνει τον γιατρό του για κάθε άλλη αγωγή και να ρωτά όταν κάτι δεν είναι ξεκάθαρο. Μια συνταγή δεν είναι απλώς μια οδηγία. Είναι μέρος μιας θεραπευτικής σχέσης που απαιτεί γνώση, υπευθυνότητα και συνέχεια. Η ενημέρωση δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Είναι ένας τρόπος να χτίζεται εμπιστοσύνη και η εμπιστοσύνη είναι βασικό στοιχείο της ασφαλούς φροντίδας.
Το ίδιο σημαντική είναι και η καθημερινή στάση των ανθρώπων που εργάζονται στον χώρο της υγείας. Η ασφάλεια χτίζεται μέσα από μικρές πράξεις που πολλές φορές δεν φαίνονται. Από την προσεκτική ακρόαση ενός ασθενούς, από μια ερώτηση που γίνεται την κατάλληλη στιγμή, από μια πληροφορία που μεταφέρεται σωστά, από έναν επαγγελματία που θα σταθεί λίγο περισσότερο σε έναν άνθρωπο που φοβάται. Χτίζεται μέσα από τη συνεργασία και από την κοινή αντίληψη ότι πίσω από κάθε φάκελο, κάθε εξέταση και κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος με τη δική του ιστορία, τις δικές του ανάγκες και τις δικές του αγωνίες.
Ένα σύστημα υγείας είναι πραγματικά ασφαλές όταν η φροντίδα δεν εξαντλείται στην αντιμετώπιση της ασθένειας αλλά αγκαλιάζει τον άνθρωπο. Όταν η επιστημονική γνώση συναντά την ανθρωπιά και όταν η οργάνωση της φροντίδας υπηρετεί τον ίδιο τον ασθενή.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών μάς θυμίζει κάτι απλό και βαθιά ουσιαστικό. Κάθε φορά που ένας άνθρωπος περνά την πόρτα του Νοσοκομείου μας, παραδίδει για λίγο στα χέρια μας κάτι πολύτιμο, την εμπιστοσύνη του. Η ευθύνη μας είναι να την τιμούμε με γνώση, προσοχή, συνεργασία και ανθρωπιά.
Γιατί ασφαλής φροντίδα δεν είναι μόνο να θεραπεύουμε σωστά. Είναι να φροντίζουμε σωστά τον άνθρωπο σε όλη τη διαδρομή της υγείας του και να μην ξεχνάμε ποτέ ότι πίσω από κάθε ασθένεια υπάρχει μια ζωή που αξίζει να προστατεύεται με τον μεγαλύτερο δυνατό σεβασμό.

Δρ Αγλαΐα (Λία) Ρογγανάκη
Διοικήτρια Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΔΠΘ