Τι αλλάζει το 2026 σε εργασιακά και συντάξεις

Το 2026 φέρνει τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του εργατικού δικαίου των τελευταίων ετών, ενώ παράλληλα ανοίγει η συζήτηση για το τι θα ισχύσει στο συνταξιοδοτικό από το 2027 και μετά. Ακολουθεί μια συστηματική παρουσίαση των βασικών αλλαγών, όπως προκύπτουν από τη νέα νομοθεσία.

Το νέο ψηφιακό πλαίσιο: ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ
Από τις 16 Φεβρουαρίου 2026 λειτουργεί το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, το αναβαθμισμένο ψηφιακό σύστημα που καταγράφει σε πραγματικό χρόνο το σύνολο σχεδόν των εργασιακών σχέσεων: ποιος απασχολείται, με ποιο ωράριο, υπό ποιους όρους. Κάθε μεταβολή στη σχέση εργασίας πρέπει πλέον να δηλώνεται ψηφιακά, με τον εργαζόμενο να καλείται να την αποδεχθεί ο ίδιος μέσω του συστήματος. Η ρύθμιση αυτή περιορίζει σημαντικά το περιθώριο άτυπων ή προφορικών συμφωνιών, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει ιδίως τις μικρές επιχειρήσεις χωρίς οργανωμένη διαχείριση προσωπικού.

Το «δεκατριάωρο» και η άρνηση του εργαζόμενου
Η ρύθμιση που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη συζήτηση είναι η δυνατότητα απασχόλησης έως 13 ώρες την ημέρα, κατ’ εξαίρεση, με προσαύξηση αποδοχών 40%. Κρίσιμο σημείο είναι η μεταχείριση της άρνησης του εργαζομένου: ο νόμος απαιτεί η άρνηση να είναι αιτιολογημένη και όχι αυθαίρετη, μετατοπίζοντας ουσιαστικά το βάρος της τεκμηρίωσης στον ίδιο τον εργαζόμενο. Πρόκειται για ανατροπή της μέχρι σήμερα ισορροπίας στη σχέση εργασίας, και συνιστάται τόσο σε εργοδότες όσο και σε εργαζομένους, η ρητή αποτύπωση των σχετικών όρων στη σύμβαση εργασίας ή στον εσωτερικό κανονισμό.

Τετραήμερη εργασία και έκτη ημέρα
Η τετραήμερη εργασία παύει να περιορίζεται σε συγκεκριμένο εξάμηνο και μπορεί πλέον να εφαρμόζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, πάντοτε με τη συναίνεση του εργαζομένου. Παράλληλα, ρυθμίζεται αναλυτικότερα η έκτη ημέρα εργασίας, με διαφορικές προϋποθέσεις ανάλογα με το αν πρόκειται για επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας ή για κάλυψη έκτακτων αναγκών. Σε κάθε περίπτωση, το ημερήσιο οκτάωρο παραμένει ανυπέρβλητο όριο.

Αδικαιολόγητη απουσία και αποχώρηση
Σημαντική μεταβολή επέρχεται και στο καθεστώς της αδικαιολόγητης απουσίας: μετά από τέσσερις συνεχόμενες αδικαιολόγητες απουσίες, και εφόσον έχει προηγηθεί έγγραφη προειδοποίηση, ο εργοδότης δύναται να δηλώσει την αποχώρηση του εργαζομένου, ακόμη και χωρίς την υπογραφή του τελευταίου. Η ρύθμιση αυτή ανατρέπει πάγια πρακτική δεκαετιών και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των τυπικών προϋποθέσεων, καθώς η νομιμότητα της διαδικασίας κρίνεται ακριβώς σε αυτό το σημείο.

Άδειες: Απλοποίηση χωρίς περιορισμό δικαιωμάτων
Στο ζήτημα των αδειών, η νέα νομοθεσία εισάγει μεγαλύτερη ευελιξία. Η ετήσια άδεια μπορεί πλέον να κατανέμεται σε περισσότερες από μία περιόδους εντός του ίδιου έτους, με κατ’ ελάχιστον συνεχόμενο διάστημα πέντε εργάσιμων ημερών για το πενθήμερο και έξι για το εξαήμερο. Καταργείται επίσης η υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης της άδειας στο ΕΡΓΑΝΗ, η οποία δηλώνεται πλέον εκ των υστέρων, εντός του επόμενου μήνα. Το δικαίωμα του εργαζομένου παραμένει, ωστόσο, πλήρως διασφαλισμένο: μη χορηγηθείσα άδεια έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους καταβάλλεται σε χρήμα, με διπλασιασμό της αποζημίωσης όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε υπαιτιότητα του εργοδότη.

Κατώτατος μισθός
Από την 1η Απριλίου 2026 ο κατώτατος μισθός ανέρχεται σε 920 ευρώ μεικτά, με αντίστοιχη προσαρμογή του ημερομισθίου. Η μεταβολή αυτή επηρεάζει άμεσα τον υπολογισμό αποζημιώσεων απόλυσης, επιδομάτων και ασφαλιστικών εισφορών, και πρέπει να συνυπολογίζεται στον προγραμματισμό κάθε επιχείρησης.

Συνταξιοδοτικό: Σταθερότητα το 2026, επαναξιολόγηση στο τέλος της χρονιάς
Τα ισχύοντα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης —62 έτη για μειωμένη σύνταξη, 67 έτη για πλήρη— παραμένουν αμετάβλητα εντός του 2026. Στο τέλος της χρονιάς αναμένεται, ωστόσο, η προβλεπόμενη επαναξιολόγηση των ορίων, μέσω μηχανισμού που συνδέει το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 έτη με τα όρια συνταξιοδότησης. Η Εθνική Αναλογιστική Αρχή έχει ήδη δημοσιοποιήσει ενδεικτικά σενάρια για την περίοδο 2027-2030, με το όριο πλήρους σύνταξης να διαμορφώνεται γύρω στα 68 έτη και 6 μήνες και το όριο με 40ετία γύρω στα 63 έτη και 5 μήνες. Πρόκειται, ωστόσο, για σενάρια και όχι για αποφασισμένες μεταβολές· η οριστικοποίηση θα προκύψει μετά την επίσημη επαναξιολόγηση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα εντός του 2026 θα λάβουν, με τα ίδια έτη ασφάλισης, υψηλότερη σύνταξη σε σχέση με όσους συνταξιοδοτήθηκαν το 2025, λόγω της αναπροσαρμογής των συντάξιμων αποδοχών βάσει πληθωρισμού και της αύξησης του μέσου μισθού. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η επιλογή πρόωρης συνταξιοδότησης με μειωμένη σύνταξη, όπου η μείωση στο εθνικό μέρος της σύνταξης φτάνει το 30% σε μόνιμη βάση — μια απόφαση που προϋποθέτει εξατομικευμένο υπολογισμό πριν ληφθεί.
Πρακτικά προτείνεται:
-Για τις επιχειρήσεις, κρίνεται αναγκαία η επικαιροποίηση συμβάσεων εργασίας και εσωτερικών κανονισμών, ώστε να εναρμονίζονται με τις νέες ρυθμίσεις για το ωράριο, τις άδειες και τις δηλώσεις στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Παράλειψη συμμόρφωσης δεν συνεπάγεται μόνο διοικητικές κυρώσεις, αλλά συχνά οδηγεί σε εργατικές διαφορές με σημαντικό κόστος σε χρόνο και πόρους.
-Για τους εργαζομένους, συνιστάται ενημέρωση για το ακριβές πλαίσιο του δεκατριάωρου και τις προϋποθέσεις νόμιμης άρνησης, καθώς και έγκαιρος προγραμματισμός της άδειας εντός των νέων ορίων. Όσοι πλησιάζουν σε ηλικία συνταξιοδότησης καλό είναι να μην καθυστερούν την απόφασή τους, αλλά να ζητούν εξατομικευμένο υπολογισμό, δεδομένου ότι λανθασμένη επιλογή σε αυτό το στάδιο δεν αναστρέφεται εύκολα.