Αγιασμός για την έναρξη των εργασιών συντήρησης στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Ρουμ Παλαμά

Τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου και ώρα 9:30΄ π.μ., ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Τιμόθεος τέλεσε την Ακολουθία του Αγιασμού επί τη ενάρξει των εργασιών αποκατάστασης και συντήρησης του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Ρουμ Παλαμά.
Η τέλεση του Αγιασμού σηματοδότησε την έναρξη ενός ιδιαίτερα σημαντικού έργου για την Ιερά μας Μητρόπολη, αλλά και για την πόλη του Παλαμά και την τοπική κοινωνία. Πρόκειται για έναν Ιερό Ναό με ξεχωριστή θέση στην καρδιά της πόλεως, ο οποίος επλήγη σοβαρά από τις καταστροφικές πλημμύρες που προκάλεσαν τα καιρικά φαινόμενα «Ιανός» και «Daniel», αφήνοντας το αποτύπωμά τους τόσο στον τόπο όσο και στα σημαντικά μνημεία της περιοχής.
Μετά την Ακολουθία του Αγιασμού, ο Σεβασμιώτατος απευθύνθηκε στους παρισταμένους, εκφράζοντας αρχικά τις ευχαριστίες του προς όλους όσοι βρέθηκαν στον Ιερό Ναό, προκειμένου να προσευχηθούν και να ζητήσουν τη βοήθεια του Θεού για την έναρξη ενός έργου που χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό για την Ιερά Μητρόπολη, για τον τόπο μας και κυρίως για το κέντρο της πόλεως του Παλαμά.
Αναφερόμενος στις δύσκολες στιγμές που πέρασε η περιοχή από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, σημείωσε ότι όλοι γνωρίζουν τις δυσκολίες και τις καταστροφές που προξένησαν ο «Ιανός» και ο «Daniel». Ιδιαίτερα δε αναφέρθηκε στον Παλαμά, ο οποίος επλήγη τόσο πολύ, τονίζοντας ότι ανάμεσα στα σημεία που υπέστησαν σημαντικές ζημιές βρίσκεται και ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καρδιάς της πόλεως.
Μέσα από τις δυσκολίες και τις καταστροφές που προκλήθηκαν, δόθηκε πλέον η δυνατότητα να προχωρήσει ένα έργο αποκατάστασης ιδιαίτερα αναγκαίο για τη διαφύλαξη και την ανάδειξη του Ιερού Ναού. Ο Σεβασμιώτατος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς όλους όσοι συνέβαλαν ώστε να καταστεί δυνατή η έναρξη των εργασιών, ευχαριστώντας την Υπουργό Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη και όλους τους παράγοντες του Υπουργείου Πολιτισμού για την κατανόηση και τη βοήθειά τους.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμβολή της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Περιφερειάρχη κ. Δημητρίου Κουρέτα, καθώς και στην ιδιαίτερα σημαντική παρουσία και προσφορά των στελεχών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καρδίτσας. Με θερμούς λόγους ευχαρίστησε την Προϊσταμένη κυρία Βαϊοπούλου και όλους τους συνεργάτες της, οι οποίοι, με τη φροντίδα, την επιμέλεια, την παρουσία και το ενδιαφέρον τους, έχουν ήδη προχωρήσει στην έναρξη ενός έργου που, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, είναι «πολύ όμορφο και πολύ αναγκαίο».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν για την αποκατάσταση του μνημείου. Όπως σημείωσε, κατά το παρελθόν είχαν ήδη γίνει σημαντικές επεμβάσεις στον Ιερό Ναό, τις οποίες σήμερα όλοι μπορούν να βλέπουν και να χαίρονται, δοξάζοντας τον Θεό για τη διατήρηση και την ανάδειξη του χώρου. Ωστόσο, εξαιτίας των καταστροφών που προκλήθηκαν, δόθηκε και η ευκαιρία να προχωρήσουν οι απαραίτητες εργασίες αποκατάστασης και σε άλλα σημεία του Ιερού Ναού.
Μεταξύ αυτών, ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τον χώρο του Ιερού Βήματος, στον οποίο δεν είχαν πραγματοποιηθεί κατά το παρελθόν οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης. Παράλληλα, το έργο περιλαμβάνει στερεωτικές και αποστραγγιστικές παρεμβάσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες για την πλήρη αποκατάσταση και προστασία του μνημείου. Οι εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει με τη φροντίδα και την επιμέλεια των συνεργατών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καρδίτσας.
Ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε η Χάρις του Θεού, διά πρεσβειών του Αγίου Αθανασίου, να δίνει δύναμη και πολλή υπομονή σε όλους όσοι εργάζονται για την υλοποίηση του έργου, ώστε να αντιμετωπιστούν με επιτυχία όλα όσα ενδεχομένως προκύψουν κατά την πορεία των εργασιών και να ολοκληρωθεί η αποκατάσταση του Ιερού Ναού.
Ιδιαίτερη ήταν η επιθυμία του να αποκατασταθεί πλήρως ο χώρος και να δοθεί και πάλι στη λατρεία του Θεού, για την οποία και ανεγέρθηκε, προς τιμή και μνήμη του Αγίου Αθανασίου, Πατριάρχου Αλεξανδρείας. Παράλληλα, εξέφρασε την ευχή να μπορέσουν όλοι να χαρούν και πάλι το ανακαινισμένο μνημείο, το οποίο κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία και την πνευματική ζωή του τόπου.
Αναφερόμενος μάλιστα στην ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και ιστορική σημασία του Ιερού Ναού, τόνισε ότι πρόκειται για έναν από τους μοναδικούς, ή μάλλον τον μοναδικό, τύπο αυτού του Ναού στον κάμπο της Καρδίτσας. Το γεγονός αυτό προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις εργασίες αποκατάστασης, καθώς ο Ιερός Ναός αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο όχι μόνο για την πόλη του Παλαμά, αλλά και για ολόκληρη την περιοχή.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε για ακόμη μία φορά όλους όσοι στηρίζουν την προσπάθεια και βρίσκονται κοντά στο έργο της αποκατάστασης. Ιδιαίτερα στάθηκε στην ουσιαστική προσφορά, την παρουσία και τη διάθεση όλων των ανθρώπων που εργάζονται για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων του τόπου μας.
Όπως επεσήμανε, η προσφορά τους δεν περιορίζεται μόνο στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου και στην προσπάθεια που καταβάλλεται σήμερα για την αποκατάστασή του, αλλά επεκτείνεται και στη φροντίδα όλων των μνημείων της περιοχής. Τόσο τα κλασικά όσο και τα βυζαντινά και θρησκευτικά μνημεία αναδεικνύουν τον τόπο μας και παράλληλα φανερώνουν την πνευματική και θρησκευτική ποιότητα της Ιεράς μας Μητροπόλεως.
Με την ευχή ο Θεός να ευλογεί όλους και να τους χαρίζει καλή δύναμη στο έργο τους, ολοκληρώθηκε η ομιλία του Μητροπολίτη μας, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας και ιδιαίτερα σημαντικής προσπάθειας για την αποκατάσταση και τη διαφύλαξη του Ιερού Ναού του Αγίου Αθανασίου Ρουμ Παλαμά.
Η έναρξη των εργασιών αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση ενός σπουδαίου θρησκευτικού και πολιτιστικού μνημείου, ώστε, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων παρεμβάσεων, ο Ιερός Ναός να ανακτήσει πλήρως τη θέση του στη ζωή της τοπικής κοινωνίας και να συνεχίσει να αποτελεί χώρο λατρείας και πνευματικής αναφοράς προς τιμήν του Αγίου Αθανασίου. Το έργο έχει ενταχθεί στο Πρόγραμμα «Θεσσαλία 2021-2027», με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου Ρούμ Παλαμά, χαρακτηρισμένος ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, πολύπαθος, σώθηκε χάριν πολλών ενεργειών. Σήμερα δεσπόζει στην απλόχωρη κεντρική πλατεία της Δημοτικής Κοινότητας Παλαμά. Η ονομασία Ρουμ (ρωμαίικος) υπονοεί την υπεροχή του ελληνικού στοιχείου σε αυτόν τον μαχαλά-ενορία, τον έναν από τους τρεις οικισμούς της εποχής του. Ο Άγιος Αθανάσιος Ρουμ ήταν ο σημαντικότερος ναός του οικισμού, ο μεγαλύτερος ναός της Καρδίτσας κατά την εποχή κατασκευής του με επιφάνεια 500 τετραγωνικά μέτρα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες των επιγραφών, ο ναός «ετελείωσεν» στις 15 Ιουνίου 1811, «ανακαινίθη» το 1810, γεγονός που υποδηλώνει ότι στη θέση αυτή ενδεχομένως να υπήρχε παλαιότερος μικρότερος ναός, ενώ ψηλά στον ανατολικό τοίχο αποδίδεται με κεραμοπλαστικό διάκοσμο το έτος «1811».
Πρόκειται για ναό που αποτελεί αξιολογότατο και μοναδικό δείγμα αρχιτεκτονικής της εποχής αυτής στην περιοχή, με κυρίως ναό σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλο, τετρακιόνιο τρουλωτό νάρθηκα – γυναικωνίτη στο δυτικό τμήμα και περιβάλλεται από τοξωτή στοά στο νότιο και δυτικό τμήμα.
Εσωτερικά, ο ναός είναι κατάγραφος με παραστάσεις και μορφές ολόσωμων Αγίων μεγάλης σχετικά κλίμακας ανάλογες αυτών του ναού, με δύο στρώματα τοιχογραφιών. Το αρχικό του 1811 είναι καλυμμένο, ωστόσο ορατό στο διακονικό, στη κεντρική κόγχη του ιερού, στη βόρεια και νότια κεραία, ενώ το δεύτερο του 1835 καλύπτει σχεδόν όλο τον κυρίως ναό και το ιερό. Το 1892 ζωγραφίζονται οι εξωτερικές τοιχογραφίες. Ο ναός κοσμείται με εντυπωσιακό και επιβλητικό ξυλόγλυπτο τέμπλο που κατασκευάστηκε το 1833 και φέρει εικόνες του 1837, με ξυλόγλυπτο Δεσποτικό θρόνο και ξυλόγλυπτο άμβωνα.
Στο πλαίσιο του Έργου θα υλοποιηθούν δύο Υποέργα.
Το πρώτο Υποέργο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την καθαίρεση τσιμεντοεπιχρισμάτων, την αντικατάσταση κονιαμάτων, την κατασκευή αποστραγγιστικού συστήματος, την ανακατασκευή της στέγης και του δαπέδου της στοάς, την επισκευή της στέγης ναού, την περίδεση του τρούλου, την αντικατάσταση κουφωμάτων και την εγκατάσταση νέων δικτύων φωτισμού, θέρμανσης και πυρόσβεσης. Επιπλέον, θα εκτελεστούν εργασίες συντήρησης στον τοιχογραφικό διάκοσμο του Ιερού Βήματος και του νάρθηκα, και θα επαναληφθούν αναγκαίες εργασίες συντήρησης στις επιφάνειες των συντηρημένων τοιχογραφιών του κυρίως ναού και της εξωτερικής τοιχοποιίας. Τέλος, θα πραγματοποιηθούν εργασίες συντήρησης στα λίθινα και εγκλεισμένα κεραμικά στοιχεία του μνημείου.
Αντικείμενο του δεύτερου Υποέργου, θα είναι οι εργασίες συντήρησης των ξυλόγλυπτων και ξύλινων στοιχείων του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Ρουμ Παλαμά, οι οποίες θα υλοποιηθούν κατόπιν επιτυχής διενέργειας ανοικτού δημόσιου διαγωνισμού παροχής υπηρεσιών.