Συντάξεις: Από 800 εκατ. έως 2,8 δισ. ευρώ η 13η σύνταξη – Πόσο κοστίζει κάθε σενάριο

Η επαναφορά της 13ης σύνταξης βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ωστόσο πίσω από τον ίδιο όρο κρύβονται πολύ διαφορετικά μοντέλα με εντελώς διαφορετικό δημοσιονομικό αποτύπωμα. Το τελικό κόστος μπορεί να κυμαίνεται από περίπου 800 εκατ. ευρώ έως σχεδόν 2,8 δισ. ευρώ, ανάλογα με το ποιοι θα είναι οι δικαιούχοι και το ύψος της παροχής.
Βάση για τους υπολογισμούς αποτελούν τα τελευταία στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Ήλιος» για τον Ιούνιο του 2026. Σύμφωνα με την έκθεση, οι συνταξιούχοι της χώρας ανέρχονται σε 2.537.769, ενώ το συνολικό μηνιαίο ποσό εισοδήματος από συντάξεις διαμορφώνεται στα 2,806 δισ. ευρώ.

Οι συντάξεις και οι δικαιούχοι
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στη συνολική μηνιαία συνταξιοδοτική δαπάνη και ουσιαστικά αποτυπώνει το κόστος που θα είχε η καταβολή μιας επιπλέον μηνιαίας σύνταξης σε όλους τους δικαιούχους.
Η συζήτηση για τη 13η σύνταξη δεν αφορά μόνο το αν θα δοθεί, αλλά κυρίως πώς θα δοθεί. Πίσω από την ίδια πολιτική εξαγγελία μπορεί να κρύβονται μέτρα με εντελώς διαφορετικό δημοσιονομικό αποτύπωμα

Πλήρης 13η σύνταξη: ο λογαριασμός αγγίζει τα 2,8 δισ. ευρώ
Το ακριβότερο σενάριο είναι η πλήρης επαναφορά της 13ης σύνταξης, δηλαδή η καταβολή ενός ακόμη μηνιαίου ποσού σε όλους τους συνταξιούχους.
Με βάση τα σημερινά στοιχεία της έκθεσης «Ήλιος», το μεικτό κόστος ενός τέτοιου μέτρου υπολογίζεται σε περίπου 2,8 δισ. ευρώ ετησίως. Πρόκειται ουσιαστικά για μία επιπλέον μηνιαία συνταξιοδοτική δαπάνη, η οποία θα έπρεπε να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό ή από ισοδύναμα μέτρα.
Το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι ελαφρώς χαμηλότερο, καθώς μέρος του ποσού επιστρέφει στο Δημόσιο μέσω φόρων και κρατήσεων, ωστόσο η συνολική ταμειακή επιβάρυνση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.

Μισή 13η σύνταξη: περίπου 1,4 δισ. ευρώ
Ένα δεύτερο σενάριο είναι η καταβολή του 50% μιας μηνιαίας σύνταξης σε όλους τους δικαιούχους.Στην περίπτωση αυτή, το κόστος περιορίζεται περίπου στο μισό και διαμορφώνεται κοντά στα 1,4 δισ. ευρώ ετησίως. Το μοντέλο αυτό θεωρείται δημοσιονομικά πιο διαχειρίσιμο, καθώς εξακολουθεί να προσφέρει μια σημαντική οικονομική ενίσχυση στους συνταξιούχους, χωρίς όμως να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό όσο η πλήρης επαναφορά.

Το μοντέλο του 2019: η «13η σύνταξη» των 800 εκατ. ευρώ
Σημαντικά διαφορετικό ήταν το μοντέλο που εφαρμόστηκε το 2019. Παρότι ονομάστηκε «13η σύνταξη», στην πράξη δεν επρόκειτο για μία ολόκληρη επιπλέον σύνταξη για όλους.Η παροχή ήταν κλιμακωτή και υπολογιζόταν ως ποσοστό της κύριας σύνταξης. Συγκεκριμένα, δινόταν το 100% της κύριας σύνταξης σε όσους λάμβαναν έως 500 ευρώ, το 70% για συντάξεις από 500 έως 600 ευρώ, το 50% για συντάξεις από 600 έως 1.000 ευρώ και το 30% για συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ.
Με αυτόν τον σχεδιασμό το δημοσιονομικό κόστος περιορίστηκε περίπου στα 800 εκατ. ευρώ, δηλαδή σε λιγότερο από το ένα τρίτο του κόστους που θα είχε σήμερα μια πλήρης 13η σύνταξη. Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι συνταξιούχοι δεν έλαβαν ένα ολόκληρο επιπλέον μηνιαίο ποσό, αλλά μόνο μέρος της σύνταξής τους, ανάλογα με το ύψος της.Oυσιαστικα υπήρξε στοχευμένη ενίσχυση μόνο στους χαμηλοσυνταξιούχους.

Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στον σχεδιασμό
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η συζήτηση για τη 13η σύνταξη δεν αφορά μόνο το αν θα δοθεί, αλλά κυρίως πώς θα δοθεί. Μία πλήρης επιπλέον σύνταξη για όλους συνεπάγεται κόστος περίπου 2,8 δισ. ευρώ ετησίως. Μία μισή σύνταξη μειώνει τον λογαριασμό στα 1,4 δισ. ευρώ, ενώ ένα κλιμακωτό μοντέλο, αντίστοιχο με εκείνο του 2019, μπορεί να περιορίσει τη δαπάνη κοντά στα 800 εκατ. ευρώ.
Με άλλα λόγια, πίσω από την ίδια πολιτική εξαγγελία μπορεί να κρύβονται μέτρα με εντελώς διαφορετικό δημοσιονομικό αποτύπωμα. Και αυτός είναι ο λόγος που, πριν από οποιαδήποτε απόφαση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα επανέλθει η 13η σύνταξη, αλλά ποιο μοντέλο θα μπορούσε να επιλεγεί και πόσο μπορεί να αντέξει ο κρατικός προϋπολογισμός.