Νόμος Κατσέλη: «Αναδρομική» δικαίωση για τους δανειολήπτες

Ορόσημο για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες ενταγμένους στον νόμο 3869/2010 (ν. Κατσέλη) με ενεργή ρύθμιση που είναι συνεπείς στις πληρωμές τους αποτελεί η χθεσινή ημέρα. Με νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) κλείνει οριστικά και με τον πλέον επωφελή τρόπο για τους δανειολήπτες το ζήτημα υπολογισμού των τόκων στα δάνειά τους, με βάση την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου και μάλιστα με αναδρομική ισχύ.
Σημειώνεται ότι η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου, ενώ ως προς την εφαρμογή της απόφασης του ανώτατου δικαστηρίου προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια του υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης. Δεν ήταν σαφές, δηλαδή, εάν οι τόκοι υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης ή αν θα «έπιαναν» μόνο τις 30 ημέρες μεταξύ δύο δόσεων. Η νομοθετική ρύθμιση της κυβέρνησης υιοθετεί τη δεύτερη προσέγγιση, που ωφελεί περισσότερο τους οφειλέτες.
«Σε όσους έχουν ενεργή ρύθμιση, ερχόμαστε και λέμε ότι όσα έχουν ήδη καταβάλει, τα καταβάλλουν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης απόφασης και της συγκεκριμένης τροπολογίας που καταθέτουμε και ισχύουν αναδρομικά» είπε σχετικά μιλώντας σε συνέδριο ο Κυριάκος Πιερρακάκης, σημειώνοντας ότι η ρύθμιση θα ψηφιστεί σήμερα (24/6) στη Βουλή, ως μέρος του πολυνομοσχεδίου του ΥΠΕΘΟ.
Τα δάνεια με ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869 είναι περίπου 200.000, με το συνολικό ύψος των δανείων να ανέρχεται σε περίπου 7-8 δισ. ευρώ. Oπως ανέφεραν στα «ΝΕΑ» τραπεζικές πηγές, η ρύθμιση «κλείνει μια υπόθεση που αφορά χιλιάδες δάνεια αντί να σέρνεται για μήνες». Με τη διάταξη του ΥΠΕΘΟ επιλύεται το ζήτημα υπολογισμού των τόκων και σημαντικότερα, ξεκαθαρίζεται κάθε ασάφεια μακριά από τις δικαστικές αίθουσες, καθώς οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν εκ νέου στα δικαστήρια για να πετύχουν καθολική και αναδρομική ισχύ του υπολογισμού των τόκων στη δόση, και όχι στο κεφάλαιο.
Η ρύθμιση μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής – το δάνειο καθίσταται ουσιαστικά άτοκο – αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων, που πλέον θα είναι πολύ μικρότερες. Τα επιπλέον ποσά που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.

Παράδειγμα δανειολήπτη
Για παράδειγμα, ένας δανειολήπτης με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού των τόκων επί του αρχικού κεφαλαίου (με υπόθεση επιτοκίου 3,6%) θα πλήρωνε μηναία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού η δόση μείωση στα 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
Εάν κατέβαλλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483) Χ 30 = 7.440 ευρώ. Συνεπώς, αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταβάλλει μελλοντικά και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ, με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ. Συνολικά, ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Η νομοθετική διάταξη ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει με αποπληρωμή της οφειλής και διάσωση της κύριας κατοικίας – υπολογίζονται περί τις 10.000 οι εν λόγω υποθέσεις – ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες και έχουν παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών ή ετών.
Τέλος, με την διάταξη καθίσταται σαφές ότι νέος τρόπος υπολογισμού των τόκων (στη μηνιαία δόση) αφορά αποκλειστικά τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010. Για τις περιπτώσεις λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του νόμου 4605/2019 (προστασία α’ κατοικίας), καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού. Μάλιστα, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηναία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεωλυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης.
Με τον τρόπο αυτό οριοθετείται το πεδίο εφαρμογής του υπολογισμού των τόκων στη μηναία δόση αποκλειστικά στους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη και αποτρέπεται ο κλονισμός των συναλλακτικών ηθών ώστε να μη γίνει πιο δύσκολη και πιο ακριβή η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό για νέους δανειολήπτες.
Χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «Ηρακλής» συνεπάγεται η μείωση των δόσεων των εν λόγω δανείων που στη συντριπτική τους πλειονότητα έχουν τιτλοποιηθεί. Συγκεκριμένα, η συνολική επίδραση είναι περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ (στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και εκκρεμοδικίες) και επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Η διάταξη προβλέπει έναν δίκαιο επιμερισμό του κόστους μεταξύ τραπεζών και «Ηρακλή», ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά. Δηλαδή, υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν δάνεια στον «Ηρακλή», θα αποδίδονται στον «Ηρακλή».
Μεταξύ των λόγων που οι εταιρείες διαχείρισης (servicers) είχαν ζητήσει να ξεκαθαριστεί η ασάφεια – διχογνωμία για τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης του Αρείου Πάγου ήταν να έχουν τη θεσμική και νομική υποχρέωση επαρκούς προσδιορισμού των οφειλών και της είσπραξής τους. Το γεγονός ότι η νομοθετική διάταξη αίρει την όποια ασάφεια δημιουργεί ασφάλεια δικαίου για τους δανειολήπτες αλλά και για τους servicers.