ΒΙΒΛΙΟΓΝΩΡΙΜΙΕΣ – Λάμπρου Αθ. Γριβέλλα «Παραλειπόμενα της Θεσσαλικής Ιστορίας», Καρδίτσα 2026, σελ. 1-333

Παρουσιάζει ο Φιλόλογος Νικόλαος Κατοίκος

Με τα ανωτέρω στοιχεία εκδόθηκε το 21ο βιβλίο τού Λάμπρου Γριβέλλα, γνωστού Καρδιτσιώτη δασκάλου, λογοτέχνη (χρονογράφου και διηγηματογράφου), δοκιμιογράφου, απομνηματογράφου, κορυφαίου ερευνητή τής Τοπικής Ιστορίας και ένθερμου υποστηρικτή των Πολιτιστικών μας. Πρόκειται για ένα βιβλίο κομψό στην εμφάνιση και πλούσιο στο περιεχόμενο. Ο Συγγραφέας με λόγο γλαφυρό και ρέοντα πραγματεύεται ενδιαφέροντα κεφάλαια της Θεσσαλικής Τοπικής Ιστορίας, πέρα από εκείνα που έχει συμπεριλάβει σε προηγούμενα ιστορικά πονήματά του.
Στον πρόλογό του μεταξύ άλλων γράφει (σελ. 11):
«Τα κείμενα του παρόντος βιβλίου δεν αποτελούν επιτομή μιας σύνολης ιστορικής περιόδου με αρχή, μέση και τέλος. Είναι πλενήντα (50) άρθρα με τοπικό ιστορικό περιεχόμενο, που ανακοινώθηκαν κατά καιρούς σε συνέδρια και ημερίδες, και δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά. Με έναν λόγο, είναι τα «ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ» της Θεσσαλικής Ιστορίας. Ο Συγγραφέας εκτιμά ότι ο αναγνώστης διαβάζοντάς τα θα αντλήσει χρήσιμες ιστορικές πληροφορίες και επεξηγηματικά σχόλια. Ευελπιστεί ακόμα ότι τα «ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ» θα φανούν χρήσιμα σε ερευνητές τής Τοπικής Ιστορίας και σε όσους αναζητούν πληροφορίες για τις σπουδές τους».
Είναι αλήθεια ότι η Τοπική Ιστορία δεν είναι πολύ γνωστή ούτε στους φιλίστορες ούτε ακόμη και σε αυτούς που σπούδασαν ή δίδαξαν την Επιστήμη τής Γενικής Ιστορίας. Η γνώση τής ειδικής Ιστορίας κάθε τόπου αποτελεί έργο και άθλο των Ερευνητών τής Τοπικής Ιστορίας. Η Καρδίτσα ευτύχησε να έχει αρκετούς τέτοιους ερευνητές, καθώς έτυχε να έχει και πλούσια τοπική Ιστορία από τη μυθική εποχή ώς σήμερα.
Η γραφή γενικά τού Γριβέλλα έχει σφραγίδα. Είναι καλοσυνταγμένη, ευανάγνωστη, ευχάριστη και εμπεριστατωμένη. Αναγνωρίζεται εύκολα, πριν ακόμη ο αναγνώστης διαβάσει το όνομά του. Ο Λάμπρος Γριβέλλας, ως άξιος εκπαιδευτικός και λόγιος, διήλθε όλα τα εκπαιδευτικά αξιώματα (δάσκαλος, επιθεωρητής, σχολικός σύμβουλος και ειδικός πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου). Αγωνίζεται για την ιστορική αλήθεια συστηματικά (με μέθοδο, με βιβλιογραφία και με τις ανάλογες μαρτυρίες).
Το εξώφυλλο κοσμείται από μια εικόνα θραύσματος αγγείου τού 4ου π.Χ. αιώνα: «Ο Βασιλιάς τής Φθίας Πηλέας υποδέχεται τον νεαρό Φοίνικα, πρίγκηπα της Δολοπίας, και μετέπειτα μέντορα του Αχιλλέα, τον οποίο ακολούθησε στην Τροία». Στο οπισθόφυλλο ο Συγγραφέας διαγράφει την ιστορική εικόνα ακμής τής Θεσσαλίας από το «Κοινόν τών Θεσσαλών» (αρχαϊκή περίοδος) μέχρι την εποχή του Φιλίππου Β΄ (382-336 π.Χ.) και εκθέτει γνώμες μεγάλων ανδρών για τους Θεσσαλούς.
Στο «αυτάκι» τού εξωφύλλου τυπώθηκε ένα σύντομο βιογραφικό τού Συγγραφέα, ενώ σε εκείνο τού οπισθοφύλλου καταγράφηκε ο κατάλογος των 21 βιβλίων του (από το 1997 μέχρι το 2026). Το βιβλίο έχει την εξής χαρακτηριστική αφιέρωση: «Αφιερώνεται στη μνήμη φίλων και συνοδοιπόρων, που χάραξαν βαθύ το αποτύπωμά τους στα Ελληνικά Γράμματα». Στη σελίδα 5 διαβάζουμε δύο σπουδαία αποφθέγματα για τη Θεσσαλία: α) «Μάκαιρα (= ευτυχισμένη) Θεσσαλία»! (Πίνδαρος), β) «Γαίης μέν πάσης τό πελασγικόν ?ργος ?μεινον» (= Απ’ όλου τού κόσμου τη γη καλύτερη είναι η θεσσαλική πεδιάδα), Δελφικό απόφθεγμα.
Στη μακρά εισαγωγή τού βιβλίου γίνεται λόγος κυρίως για τα «άγρια και μεγαλόπρεπα» Άγραφα, καθώς αυτά υπήρξαν διαχρονικά «το προπύργιο και το ορμητήριο» των θεσσαλικών αγώνων. Σε αυτή περιλαμβάνονται τα εξής 6 υποκεφάλαια: Η ονομασία τών Αγράφων, Δόλοπες οι Αρχαίοι Αγραφιώτες, Βυζαντινή περίοδος, Οι Κλεφταρματολοί τών Αγράφων, Προεπαναστατικά Κινήματα στα Άγραφα, Τα Άγραφα στην Επανάσταση του 1821.
Τα 50 άρθρα τού βιβλίου κατανέμονται στα εξής 9 κεφάλαια: Προϊστορία και Αρχαία Ιστορία (4 άρθρα), Μεσαιωνική Ιστορία (3 άρθρα), Τουρκοκρατία (9 άρθρα), Κλέφτες και Αρματολοί (5 άρθρα), Επαναστατικά Κινήματα (5 άρθρα), Πόλεμοι της Ελλάδας (3 άρθρα), Η εκπαίδευση των Ελληνόπουλων (3 άρθρα), Η απελευθέρωση της Θεσσαλίας (6 άρθρα), Διάφορα (κυρίως για την Καρδίτσα, 12 θέματα).
Το βιβλίο είναι καλογραμμένο, και εγώ προσωπικά το διάβασα καταλεπτώς, και εκθύμως το παρουσιάζω στον τοπικό Τύπο. Αποτελεί ένα άριστο βοήθημα εθνικής και τοπικής αυτογνωσίας. Θερμά συγχαρητήρια στον άξιο Συγγραφέα. Του οφείλεται δίκαιος έπαινος! Με τα βιβλία του μας ευεργετεί εθνικά και μορφωτικά, και γι’ αυτό του εκφράζουμε εγκάρδιες ευχαριστίες και διάπυρες ευχές για υγεία, μακροημέρευση και δημιουργικότητα.