Νέες ρυθμίσεις οφειλών σε εφορία, ΕΦΚΑ και τράπεζες: Οι ημερομηνίες κλειδιά για 72 δόσεις, εξωδικαστικό και προστασία κατοικίας

Με τις ληξιπρόθεσμες ή «κόκκινες» οφειλές νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και servicers να ξεπερνούν πλέον τα 235 δισ. ευρώ, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί μέσα στο καλοκαίρι νέο πακέτο παρεμβάσεων για ρυθμίσεις χρεών, προστασία πρώτης κατοικίας και άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών, επιχειρώντας να δώσει διέξοδο σε χιλιάδες οφειλέτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμούς και μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Οι νέες παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά από τον επόμενο μήνα, με διαφορετικές ημερομηνίες ενεργοποίησης για κάθε παρέμβαση, ενώ βασικός στόχος είναι να μπουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό περισσότεροι οφειλέτες, ακόμη και με μικρότερα χρέη, αλλά και να δημιουργηθεί ένα νέο μοντέλο προστασίας της κύριας κατοικίας.
Η πρώτη αλλαγή αφορά τη μείωση του ελάχιστου ορίου οφειλών για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό από τα 10.000 ευρώ στα 5.000 ευρώ. Η ρύθμιση αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Ιούλιο, έναν μήνα μετά την ψήφιση της νέας νομοθετικής παρέμβασης, δίνοντας τη δυνατότητα και σε οφειλέτες με μικρότερα χρέη προς τράπεζες, Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία να μπουν στη διαδικασία ρύθμισης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η αλλαγή αυτή μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για περισσότερους από 1 εκατ. οφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός εξωδικαστικού. Ενδεικτικά, πολίτης με χρέος 8.000 ευρώ προς τράπεζα θα μπορεί πλέον να ενταχθεί στον μηχανισμό και να αποπληρώσει την οφειλή ακόμη και σε έως 240 δόσεις, ανάλογα με την οικονομική και περιουσιακή του κατάσταση.
Παράλληλα, εντός του Ιουνίου αναμένεται να ενεργοποιηθεί και η νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Εφορία και ΕΦΚΑ που έχουν βεβαιωθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παραμένουν αρρύθμιστες έως τις 21 Απριλίου 2026. Προϋπόθεση για την ένταξη στη ρύθμιση θα είναι η εξόφληση ή η ρύθμιση των χρεών που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.
Στο νέο πλαίσιο, όσοι έχουν οφειλές άνω των 5.000 ευρώ θα μπορούν να ζητήσουν την ένταξή τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό με δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 240 μηνιαίες δόσεις, υπό την προϋπόθεση συναίνεσης στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου ώστε να αξιολογηθεί πλήρως η οικονομική και περιουσιακή τους κατάσταση. Το επιτόκιο θα διαμορφώνεται στο 3%, ενώ υπό προϋποθέσεις θα προβλέπεται και «κούρεμα» της οφειλής.
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή θα ενεργοποιηθεί από τον Αύγουστο και αφορά το νέο μοντέλο προστασίας της κύριας κατοικίας. Για πρώτη φορά, ο οφειλέτης θα μπορεί να ζητά ρύθμιση αποκλειστικά για την πρώτη κατοικία του χωρίς να λαμβάνεται υπόψη στο ίδιο πλαίσιο το σύνολο της περιουσίας του.
Στην πράξη, το ύψος της ρύθμισης, οι μηνιαίες δόσεις αλλά και το πιθανό «κούρεμα» θα καθορίζονται με βάση την αξία της κύριας κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη και όχι με βάση τη συνολική περιουσιακή του εικόνα. Το νέο μοντέλο εκτιμάται ότι θα οδηγεί σε πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις για όσους επιδιώκουν να διασώσουν το σπίτι στο οποίο κατοικούν.
Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα ρευστοποίησης άλλων περιουσιακών στοιχείων ή δευτερευόντων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών για την αποπληρωμή μέρους των χρεών, διατηρώντας όμως την κύρια κατοικία. Ο οφειλέτης θα έχει δικαίωμα είτε να αποδεχθεί είτε να απορρίψει τη ρύθμιση που θα προκύπτει μέσω της πλατφόρμας.
Σε περίπτωση αποδοχής, θα υπογράφεται σύμβαση αποπληρωμής της αξίας της πρώτης κατοικίας σε βάθος χρόνου, με τη διατήρηση της προστασίας να εξαρτάται από τη συνεπή καταβολή των δόσεων και την τήρηση των όρων της ρύθμισης.
Στην τελική ευθεία βρίσκεται και η δημιουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος θα αγοράζει την πρώτη κατοικία ευάλωτων οφειλετών που βγαίνει σε πλειστηριασμό και στη συνέχεια θα τους τη μισθώνει για 12 χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο ο οφειλέτης θα μπορεί να παραμένει στο σπίτι του πληρώνοντας ενοίκιο, ενώ θα έχει τη δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου είτε μετά το τέλος της 12ετίας είτε και νωρίτερα, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις και είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του.
Παράλληλα, θα λαμβάνει στεγαστικό επίδομα από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως για όσο διάστημα μισθώνει το ακίνητο από τον Φορέα, προκειμένου να διασφαλίζεται η καταβολή του ενοικίου.
Ξεχωριστή παρέμβαση προβλέπει και η διαδικασία άρσης κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών. Η αποδέσμευση θα ενεργοποιείται με άμεση εξόφληση του 25% της συνολικής οφειλής και ένταξη του υπόλοιπου ποσού σε καθεστώς ρύθμισης. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται μόνο μία φορά, ενώ σε περίπτωση δημιουργίας νέων χρεών θα απαιτείται πλήρης εξόφληση για να ενεργοποιηθεί ξανά.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση του εξωδικαστικού μηχανισμού συνεχίζει να αυξάνεται. Μόνο τον Απρίλιο πραγματοποιήθηκαν 2.172 νέες ρυθμίσεις με αρχικές οφειλές ύψους 588 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 51% σε σχέση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα. Συνολικά, από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας έχουν ολοκληρωθεί 60.388 επιτυχημένες ρυθμίσεις που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. X.Π.