Πρωτοβουλίες της Περιφέρειας Θεσσαλίας για την εξασφάλιση της περιβαλλοντικής υγείας

-Δημ. Κουρέτας: Απαραίτητος ο συντονισμός και η συνεργασία όλων
-Κ. Γουργουλιάνης: Η πρώτη φορά που ένας επίσημος φορέας αναδεικνύει την σπουδαιότητα του προβλήματος της αέριας ρύπανσης

Την άμεση ενεργοποίηση όλων των φορέων και την συνεργασία τους με την Περιφέρεια Θεσσαλίας προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα της αέριας ρύπανσης ζήτησε ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, παρουσιάζονται ταυτόχρονα -στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου- τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει και προτίθεται να διευρύνει στη συνέχεια για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Ο κ. Κουρέτας, έχοντας το πλευρό του αυτοδιοικητικούς και επιστήμονες έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου καθώς τα αιωρούμενα μικροσωματίδια απειλούν ευθέως τη δημόσια υγεία και ανέφερε ότι η Περιφέρεια συντάσσει ένα Μνημόνιο συνεργασίας με όλους τους φορείς, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες σε όλα τα επίπεδα για την εξασφάλιση της περιβαλλοντικής υγείας. Σημείωσε ακόμη ότι το τελικό κείμενο θα αποσταλεί στα αρμόδια Υπουργεία με συγκεκριμένες προτάσεις, όπως για παράδειγμα να υπάρξει ελάφρυνση στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος, ιδιαίτερα σε πολίτες που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες.
Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα «τώρα οι σταθμοί λειτουργούν υποδειγματικά, ενώ όταν αναλάβαμε δεν υπήρχε τίποτα κι έτσι έχουμε διαρκή εικόνα της κατάστασης. Οι συγκεντρώσεις των αιωρουμένων μικροσωματιδίων ( ΡΜ10 & ΡΜ2,5 ) παρουσιάζονται αυξημένες, από τη στιγμή που λειτουργούν στις πόλεις τα τζάκια και οι ξυλόσομπες. Στην πόλη της Λάρισας λειτουργούν τρεις σταθμοί μέτρησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας, στα εξής σημεία: Διοικητήριο Περιφέρειας Θεσσαλίας/πλατεία Ρήγα Φερραίου, στην αυλή της πρώην ΥΕΒ- οδός Φαρσάλων και στην αυλή του 6ου λυκείου – Νεάπολη. Στο Βόλο λειτουργούν τρείς σταθμοί και από ένας στα Τρίκαλα & Καρδίτσα. Η αύξηση της συγκέντρωσης των ΡΜ2,5 θεωρείται ανησυχητική, δεδομένου ότι συνδέεται με καρδιαγγειακές παθήσεις και παθήσεις του αναπνευστικού, που επιδεινώνονται ακόμη περισσότερο αν η χημική σύσταση των σωματιδίων περιλαμβάνει βαρέα μέταλλα και τοξικούς παράγοντες, όπως οι πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες. Η νέα Κοινοτική Οδηγία 2881/2024/ΕΕ που θα ενσωματωθεί σύντομα στην Εθνική Νομοθεσία γίνεται αυστηρότερη και θα δίνει το δικαίωμα στους πολίτες να προσφεύγουν κατά παντός υπευθύνου στη δικαιοσύνη, σε περίπτωση που θεωρούν ότι η υγεία τους έχει υποστεί βλάβη από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Επίσης βοηθάει σημαντικά εφόσον τίθενται συγκεκριμένοι στόχοι για τον περιορισμό της ρύπανσης και τα κράτη μέλη οφείλουν να συμμορφωθούν πλήρως.

Προτάσεις
Στη συνέχεια ο Δημ. Κουρέτας πρότεινε τα παρακάτω μέτρα:
Βραχυπρόθεσμα: (α) φθηνότερα ηλεκτρικά τιμολόγια κατά τις περιόδους έξαρσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, (β) έλεγχοι των χρησιμοποιούμενων στερεών καυσίμων( πέλλετ, καυσόξυλα) σε ότι αφορά τους τρόπους αποθήκευσης, πιστοποίηση κλπ., ) (γ) συστάσεις στους πολίτες που κάνουν χρήση στερεών καυσίμων, σε ό,τι αφορά το χρόνο αγοράς (Αύγουστο, Σεπτέμβρη), τους τρόπους αποθήκευσης: σε στεγανό και αεριζόμενο χώρο και την αποφυγή υγρασίας και ανάλογες συστάσεις και στα καταστήματα πώλησης ξύλων, πέλετς.
Μακροπρόθεσμα: (α) ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων αυτοπαραγωγή ενέργειας από Φ/Β και αβαθή γεωθερμία και χρήση της ενέργειας απ’ ευθείας για θέρμανση και κλιματισμό. Επέκταση και διάχυση ανάλογων επιδοτούμενων προγραμμάτων. Τηλεθέρμανση, όπου είναι δυνατόν να εφαρμοστεί. Απαγόρευση της χρήσης τζακιών στις πόλεις και περιορισμό της χρήσης στερεών καυσίμων στα καταστήματα εστίασης.
Οφείλουμε να τονίσουμε τα εξής: με βάση διεθνείς μελέτες( Π.Ο.Υ, Αμερικανική Υπηρεσία Υγείας κλπ) το κόστος που συνεπάγονται όλες οι παραπάνω τεχνικές εφαρμογές και βελτιώσεις αλλά και οι πολιτικές αποφάσεις, είναι κατά πολύ μικρότερο από τα έξοδα νοσηλείας που θα επιβαρύνουν το εθνικό σύστημα υγείας. Εμείς σαν Περιφέρεια εδώ και ένα χρόνο ξεκινήσαμε από τον Βόλο και θα επεκταθούν και στις άλλες πόλεις, τακτικές επαφές με τους παράγοντες και θεσμούς, που είτε έχουν συμμετοχή στην παραγόμενη ρύπανση( βιομηχανία, εστίαση, λιμάνι κλπ), για να συμβάλουν στην περιστολή του φαινομένου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (δήμος, ΚΤΕΛ, Ιατρικός Σύλλογος κλπ). Για τον κάθε παράγοντα τίθενται συγκεκριμένες δεσμεύσεις και με ορισμένο χρονικό ορίζοντα υλοποίησης. Είναι ένα πρώτο βήμα για να συνειδητοποιήσουμε την κρισιμότητα της κατάστασης και ο καθένας να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί και πρωτίστως η κυβέρνηση» κατέληξε ο Περιφερειάρχης.

Γ. Σαχαρίδης
Ο αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών και Κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Σαχαρίδης παρουσίασε στοιχεία που σχετίζονται με τις συνθήκες ποιότητας αέρα με βάση τους σταθμούς μέτρησης που έχει εγκαταστήσει η Περιφέρεια σε όλη τη Θεσσαλία, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα της αέριας ρύπανσης είναι γενικευμένο και δεν υπάρχει περιοχή με σαφώς καλύτερη εικόνα σε σχέση με τις υπόλοιπες. Ακολούθως ανέλυσε τις προτεινόμενες δράσεις για την βελτίωση της ποιότητας του αέρα στη Θεσσαλία που θα αναλάβει η Περιφέρεια Θεσσαλίας και οι οποίες είναι:
Ανάπτυξη προγνωστικού μοντέλου ποιότητας αέρα, με στόχο την έγκαιρη πρόβλεψη επεισοδίων αυξημένων συγκεντρώσεων ρύπων και την προληπτική ενημέρωση των πολιτών πριν την εκδήλωσή τους. Η ενημέρωση να πραγματοποιείται μέσω όλων των διαθέσιμων καναλιών επικοινωνίας. Ενίσχυση Δικτύου Μετρήσεων. Συνεργασία με τις αστικές συγκοινωνίες για την προώθηση της μετακίνησης με μέσα μαζικής μεταφοράς. Διαβούλευση με παραγωγικές και βιομηχανικές μονάδες για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος. Ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αποφυγή χρήσης παραδοσιακών μέσων θέρμανσης (όπου αυτό είναι εφικτό), με έμφαση στις επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην ποιότητα του αέρα εντός των κατοικιών. Τακτικός καθαρισμός του οδικού δικτύου για τη μείωση της επαναιώρησης αιωρούμενων σωματιδίων. Επένδυση σε πράσινες υποδομές. Σύγκληση όλων των εμπλεκόμενων φορέων που μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος, κατά το πρότυπο της συνάντησης του Ιουλίου 2025 στη Μαγνησία.

Κ. Γουργουλιάνης
Ο Καθηγητής Πνευμονολογίας Κώστας Γουργουλιάνης υποστήριξε ότι από την επιβάρυνση στην ποιότητα του αέρα επιβαρύνονται τρεις κατηγορίες πολιτών: τα μικρά παιδιά ηλικίας ως 8 ετών, όσοι ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες (με ΧΑΠ, άσθμα, κλπ.) αλλά και οι υγιείς πολίτες καθώς η ρύπανση τραυματίζει τους αεραγωγούς του πνεύμονα κι έτσι διάφοροι ιοί εισέρχονται πιο εύκολα στον ανθρώπινο οργανισμό, εξ΄ου και οι αυξημένες αυτή την περίοδο λοιμώξεις. Ο Καθηγητής εστίασε περισσότερο στα μικρά σωματίδια (pm 2,5) που αιωρούνται πιο εύκολα στην ατμόσφαιρα σε σχέση με τα pm10, ενώ συνεχάρη την Περιφέρεια και τον Δημήτρη Κουρέτα, ο οποίος ανέδειξε με διάφορες δράσεις και πρωτοβουλίες το πρόβλημα, καθώς μέχρι τώρα οι τοπικοί άρχοντες φρόντιζαν να το κρύβουν κάτω από το …χαλί. «Είναι η πρώτη φορά που ένας επίσημος φορέας αναδεικνύει την σπουδαιότητα του προβλήματος» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Θ. Μαμάκος
Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Λαρισαίων Θανάσης Μαμάκος χαρακτήρισε πολυπαραγοντικό το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και εξέφρασε την βούληση του Δήμου να συνεργαστεί με την Περιφέρεια Θεσσαλίας σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα στην ανάληψη δράσεων που θα ακολουθήσουν για την πρόληψη, ενημέρωση αλλά και παρέμβαση σε κεντρικό επίπεδο, καθώς «απαιτείται μία ολιστική προσέγγιση του προβλήματος».
Στο ίδιο μήκος κύματος και οι παρεμβάσεις που πραγματοποίησαν ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Φώτης Λαμπρινίδης, ο σύμβουλος του Περιφερειάρχη σε θέματα Περιβάλλοντος Ζήσης Αργυρόπουλος και ο Αντιδήμαρχος Έργων Καρδίτσας Παναγ. Σβερώνης.
Στη συνέντευξη τύπου παρούσα ήταν σύσσωμη η Περιφερειακή Αρχή.